امام مهربان؛ بهترين همسايه
مهدي ياراحمدي خراساني

از هزار واندي سال پيش كه قلب نازنين امام ابوالحسن‌الرضا(ع) از تپش ايستاد و از آن لحظه كه پيكر پاكش را به آغوش خاك تيره سپردند و شيعيان و دوستداران حضرتش گرداگرد قبر مطهرش بي‌قرار در مدار عشق او جاودانه مي‌گرديدند تا به امروز، حضور مباركشان در ايران و وجود مرقد مطهر و

بارگاه ملكوتي ايشان در ارض اقدس رضوي همواره مايه بركت و مباهات مردم ايران زمين بوده و اين نعمتي بس بزرگ براي ايرانيان است كه كسي در اين ميان نتواند «از عهده شكرش به درآيد».

امام رضا(ع) روز یازدهم ذیقعده سال ۱۴۸ق در مدینه متولد شدند. مادربزرگوارشان «تکتم» نام داشت که بعد از تولد حضرت، از طرف امام کاظم(ع) طاهره نام گرفت. نام مادر حضرت را «نجمه» نیز گفته‌اند. نقش انگشتری آن حضرت «ماشاءا... ولا قوه الاّ باا...» بوده است. نام حضرت علی، کنیه ايشان ابوالحسن الثانی و لقبشان رضاست. امامت ايشان در سال۱۸۳ در سن ۳۵سالگی آغاز شد و ۱۹ یا ۲۰سال به طول انجاميد.
اخلاق و سيره رضوي
حضرت چند ویژگي خیلی مهم دارند؛ یکی اینکه راضی و رضا هستند یعنی زود مي‌گذرند و از اين رو امام رأفت هستند. دیگر اینکه عالم آل‌محمد(ص) هستند. ايشان همچون نیاکان بزرگوارشان، از مقام علمي ‌بسيار والایی برخوردار بودند، تا آنجا که ايشان را عالم آل‌محمد(ع) لقب داده‌اند.
بیست و چند سال بیشتر نداشتند که در مسجد رسول‌ا...(ص) به فتوی مي‌نشستند. علمشان بی‌کران و رفتارشان پیامبرگونه و حلم و رأفت و احسانشان شامل خاص و عام بود. دورانی که امام رضا(ع) در آن زندگي مي‌كردند عصر شکوفایی علم و سرازیر شدن علوم مختلف ملت‌ها و تداخل فرهنگی مردمان آن روزگار بود. در این زمان پیشرفت علوم باعث پیدایش افکار و عقايد انحرافی و مشرب‌های فکری گوناگون کلامي ‌و فلسفی شده بود که همین امر چالشی جدی در برابر عقايد و آموزه‌های ناب اسلامي ‌و شیعی به‌شمار مي‌رفت. امام رضا(ع) با درک این خطرات و تهدیدها از فرصت پیش‌آمده نهایت بهره‌برداری را كردند و به روشنگری‌های فراوان در زمینه تبیین عقايد اسلامی و نمایاندن راه مستقیم الهی دست زدند.
در كتاب «اهل‌بیت عرشیان فرش‌نشین» در مورد ايشان آمده است؛ « امام‌رضا(ع) کسی را با عمل و سخن خود نمي‌آزرد، تا حرف مخاطب تمام نمي‌شد سخنش را قطع نمي‌کرد. هیچ نيازمندی را مأیوس باز نمي‌گرداند. در حضور ميهمان به پشتی تکیه نمي‌داد و پای خود را دراز نمي‌کرد. هرگز به غلامان و خدمه دشنام نمي‌داد و با آنان مي‌نشست و غذا مي‌خورد. شب‌ها کم مي‌خوابید و قرآن بسیار مي‌خواند. اکثر شب‌هایش را از سر شب تا صبح بیدار بود. شب‌های تاریک در مدینه مي‌گشت و مستمندان را کمک مي‌کرد. در تابستان بر حصیر و در زمستان بر پلاس زندگی مي‌کرد. نظافت را در هر حال رعایت مي‌فرمود و عطر و بخور بسیار به کار مي‌برد. جامه ارزان و خشن مي‌پوشید، ولی در مجالس و برای ملاقات‌ها و پذیرايی‌ها لباس فاخر در بر مي‌کرد. غذا را اندک مي‌خورد و سفره‌اش رنگین نبود. در هر فرصت مقتضی، مردم را به وظايفشان آگاه مي‌کرد.»
كانون مهر و عاطفه
امام رضا(ع) كانون مهر و عاطفه به مردم و مظهر عشق و محبت به آنان بود. از این رو، در زیارتنامه آن حضرت یکی از ویژگی‌هایش رأفت و مهربانی یاد شده است و چنین مي‌خوانیم؛ «السلام علی‌الامام الرئوف»، سلام و درود بر امام و پیشوای با رأفت و مهربان (مفاتیح‌الجنان). به‌راستی باید گفت این لقبی است که از سوی پروردگار به آن بزرگوار عنایت شده است. مهربانی، محبت و رافت آن بزرگوار بر کسی پوشیده نیست. به گونه ای که اگر بخواهیم در این‌باره مطالبی بنگاریم، از بحث در این نوشتار خارج مي‌شویم. امام رضا(ع) یاور درماندگان و پناه بی پناهان بود؛ چه بسا یتیمانی که گرمي ‌دست او را بر سر و صورت خود احساس کرده‌اند و چه بسیار مستضعفان و گرفتارانی که در سایه یاری رساندن‌های او به خیری دست یافتند. آری، او پناه غم‌دیدگان و فریادرس دردمندان بود.
حق همسايگي
همسايگي و مجاورت ايرانيان با امام مهرباني‌ها و عالم آل‌محمد حضرت رضا(ع) توفيق و نعمتي است كه بي‌شك خداوند متعال از چگونگي بهره‌مندي ما از اين فرصت در روز قيامت سئوال مي‌كند. مگر نه اين است كه براساس آموزه‌هاي ديني ما همسايه بر همسايه حقي دارد كه بايد نسبت به اداي آن اهتمام ورزد؟ پس اكنون كه با ايرانيان در همراهي با بهترين همسايه توفيق داشته‌اند بايد فرهنگ رضوي را در همه ابعاد زندگي فردي و اجتماعي خود جاري سازند و خود را در محضر امام ببينند و رفتار و گفتار و كردار خويش را با آموزه‌هاي رضوي همسو و هماهنگ كنند و بر خود ببالند كه امروز سايه امام هشتم(ع) بر سرزمين ايران و بر دل ايرانيان مستدام است.

سزد كه بر سر خورشيد سايه اندازيم
كنون كه سايه شمس‌الشموس بر سر ماست

http://shahrara.com/1390,11,3.html