السلام علی الحسین (ع)

 

زنده بودن را به بیداری بگذرانیم که سال ها به اجبار خواهیم خفت.دکتر شریعتی

  عمومی     فناوری اطلاعات     مباحث مرتبط مدیریتی     موضوعات طبقه بندی شده مدیریت  
  شما اینجایید :   صفحه نخست عمومی مقالات مدیرمسئول نیازهای فراغتی و برنامه ریزی اوقات فراغت
نیازهای فراغتی و برنامه ریزی اوقات فراغت چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 26 تیر 1391 ساعت 09:02
نیازهای فراغتی مردم و برنامه ریزی اوقات فراغت
مهدی یاراحمدی خراسانی

اشاره: هر سال با پایان یافتن سال تحصیلی بحث اوقات فراغت در مراجع برنامه ریزی و تصمیم گیری کشور جدی تر می شود.در بسياري از كشورهاي دنيا برنامه‌ريزي در خصوص اوقات فراغت، از جمله برنامه‌هاي اولويت دار آنها محسوب مي‌شود و مختص فصل خاصي از سال نيست. اين در حاليست كه در كشور ما مسئولان مدت كوتاهي به تابستان مانده به فكر اوقات فراغت جوانان و برنامه‌ريزي براي آن مي‌افتند در حالي كه اين امر به طور حتم بي‌فايده خواهد بود.توجه به دو واقعيت ماهيت اوقات فراغت را بيش از پيش آشکار مى سازد؛ اول اين که طبق آمار رسمى درصد بالایی از جمعیت کشورمان زير سن سى سال (سنین نوجوانى و جوانى) هستند. و ديگر اين که، جوانان ما در مقايسه با بسیاری کشورها، از تعطيلات طولانى تري برخوردارند. لذا پاسخ دادن به نيازهاى متنوع آن ها در زمينه اوقات فراغتشان، از جنبه اخلاقى و تربيتى اهميت فراوان دارد.

مقدمه: کارکردهاي اوقات فراغت
اوقات‌ فراغت‌ بخش مهمی از زندگی افراد به حساب می آید. لحظات فراغت شامل اوقاتی‌ است كه‌ به‌ اختیار افراد می تواند در راه‌ آموختن‌، تربیت‌، مشاركت های‌ داوطلبانه‌ اجتماعی‌ و ... صرف‌ ‌گردد. از آن جا که فرد می‌تواند در اوقات‌ فراغت‌ همان‌ چیزی‌ را كه‌ می‌پسندد انجام‌ دهد قابلیت های انسان غالباً در اوقات‌ فراغت‌ به ظهور می رسد.مدیران و برنامه ریزان کشور برای مدیریت صحیح و مؤثر اوقات فراغتِ آحاد جامعه - خصوصاً جوانان و نوجوانان- ابتدا باید با مبانی نظری اوقات فراغت آشنا شوند. برای ورود به این بحث ابتدا لازم است کارکردهای آن در جامعه مشخص گردد.بنابرمطالعات صورت گرفته مهمترین کارکردهای اوقات فراغت عبارتند از:
رفع خستگي: يکي از کاکردهاي مهم اوقات فراغت رفع خستگي و تأمين استراحت فرد است.کارمداوم بدون زماني براي رفع خستگي موجب پائين آمدن بازده عمل و کاهش سلامت رواني فرد مي‌شود. مسلماً هدف از اين اوقات بطالت نيست بلکه زماني است که فرد به تمدد اعصاب مي‌پردازد و حاصل آن افزايش بازده است.
تفريح: پس از انجام کار در زمانی طولانی انسان نياز دارد تا زمانی را صرف تفريح کند. تفريح جنبه‌هاي مختلفي براي افراد مي‌تواند داشته باشد. دراسلام به تفريح های سالم زیادی اشاره شده است که مي‌توانند نقش مؤثري در روح و روان فرد داشته باشند.مثلاً پيامبر اعظم(ص) با اشاره کردن به يک تفريح سالم مي‌فرمايند: مسافرت کنيد تا سلامت بمانيد.
شکوفايي استعدادها: استعدادهاي انسان اگر در شرایط مساعدي قرار گيرد به فعل تبديل مي‌شوند. اوقات فراغت يکي از اين موقعيت هاي مناسب است که فرد مي‌تواند با استفاده از آن به شناسایي و تقويت استعدادهاي خود بپردازد.
رشد اجتماعي و معنوی فرد: تقویت سرمایه اجتماعی، تقویت هویت دینی و ملی، کاهش آسیب های اجتماعی، کمک به توسعه اقتصادی و اجتماعی وکمک به رشد اجتماعی فرد از مهم ترين كاركردهاي اجتماعي اوقات فراغت است.

نیازهای فراغتی مردم در سنین مختلف و ضرورت توجه به آن در فرآیند برنامه ریزی
خدمات فراغتی در هر جامعه برمبنای نیازهای مردم بنا شده است. این نیازها سبب شرکت افراد در فعالیت‏های فراغتی می‏شود. نیازهای انسانی چیزی است که فرد خلاء آن را احساس می‏کند. نیازها عمدتاً اجتماعی هستند اما دارای رشد و تکامل‏اند و در طول زندگی تغییر می‏پذیرند. نیازهای انسان در مراحل مختلف زندگی تغییر پیدا می‏کند. زیرا علایق و فعالیت‏های انسان‏ها تغییر می‏کند. برخی از دل‏مشغولی‏ها هرچند در تمام مدت زندگی ممکن است وجود داشته باشد، اما در یک مرحله خاص از زندگی برجسته و نمایان می‏شود. براین اساس نظام برنامه ریزی برای اوقات فراغت باید براساس گروه های سنی به صورت تخصصی صورت پذیرد. مراحل اصلی زندگی را به شرح؛ کودکی و نوجوانی، جوانی، میانسالی و سالمندی(بازنشستگی) برشمرده‏اند که مسلماً نظام برنامه ای واجرایی متفاوتی را مطالبه می نماید. نظریه پردازان فهرست نیازهای عمده ای را برای تعیین «نیازهای فراغت» مردم شناسایی کرده اند که عبارتند از: نیازهای؛ "تجربه‏های جدید(مثل مسافرت و ماجراجویی)، استراحت و تفریح، فعالیت جسمی و سلامتی، کسب هویت، امنیت، برتری(یعنی توان کنترل دیگران در محیط)، تعامل و ارتباط با دیگران، فعالیت ذهنی و خلاقیت، مفیدبودن"
همچنین ممکن است در زمینه فراغت نیازهایی خلق شود که ضرورتی نداشته باشد این نیازها درواقع نیازهای کاذب هستند. به بیان دیگر اجتماع فرد را به داشتن برخی «نیازها»‏ ترغیب می‏کند که به هیچ وجه ضروری نیست از همین‏رو می‏بینیم که فرد به اتومبیل، تلویزیون و ویدئو و تلفن همراه نیاز پیدا می‏کند. این نیازها کاذب اندو چندان ضروری نیست(مثل رفتن گاه و بیگاه به سفر یا استفاده از غذای رستوران(
مدیران و دست اندرکاران در کشور باید بدانند فلسفه وجودی مدیریت و برنامه‏ریزی اوقات فراغت، ایجاد موقعیت‏هایی برای رضایت‏خاطرو رشد و تکامل فرد است. برای برنامه‏ریزی فراغت، می‏توان به وسيله نیازسنجی‏ها از انگیزه‏های پنهان، علایق، عادت ها و دانش افراد آگاه شد.آگاهی از ویژگی‏های جمعیت‏شناختی، چگونگی استفاده از زمان، رفتار مردم در اوقات فراغت و نگرش آنها به موضوع فراغت، از راه‏های عملی این نیازسنجی است. شناسایی الگوهای فراغت افراد مستلزم ارزیابی‏های کمی و کیفی است.
مراحل برنامه ریزی فعالیت های اوقات فراغت عبارتند از:1- برنامه ریزی بر مبنای توجه به نیاز،2-اولویت ها( نیازها بر اساس درجه اهمیت آن ها برآورده شود)، 3- استفاده بهینه از امکانات موجود، 4- مشارکت و همفکری درتنظیم برنامه، 5- مسئولیت پذیری(در برنامه ریزی اوقات فراغت و اجرای آن باید وظایف و مسئولیت های افراد مشخص گردد)،6- پیش بینی اتفاقات احتمالی، 7- برنامه ریزی اقتصادی(در برنامه ریزی اوقات فراغت باید سرمایه و منابع مالی لازم را برای پیشبرد امورو فعالیتها در نظر گرفت)، 8- برنامه ریزی اجتماعی و سیاسی(سیاست گذاریهای صحیح و هدفمند در همه ابعاد) 9- برنامه ریزی آموزش های غیر رسمی.

عادت هاي ايرانيان در گذران اوقات فراغت و چند توصیه براي برنامه ريزان
در ایران گذران اوقات فراغت از گذشته تا به حال تغيير یافته و گذران اوقات فراغت مردم از خارج خانه به درون خانه ها راه يافته است. آمارها نشان مي دهد بيشتر وقت صرف تماشای تلويزيون و متأسفانه وقت کمتري صرف مطالعه مي شود. البته سينما، پارک ها و تئاتر هنوز هم جز گذران اوقات فراغت محسوب مي شود. در گذشته مردم عموماً اوقات فراغت شان را به ميان طبيعت و ييلاق هاي اطراف شهر مي رفتند، البته کساني که از توان مالي برخوردارباشند و وسيله نقليه شخصي داشته باشند هنوز هم گاهي به اين شيوه اوقات فراغت را سپري مي کنند. از دیگر امور زیربنایى و اساسى در مدیریت اوقات فراغت، درک و فهم صحیح از اوقات فراغت است. شناساندن معنا و مفهوم صحیح فراغت به مردم خود از عوامل مهمّ استفاده بهینه از این اوقات است. بسیارى از افراد و خانواده‏ ها، تصوّرشان از اوقات فراغت بسیار سطحى است.آن ها این فرصت ها را فرصت ‏هاى بیکارى به معناى بیهوده گذرانى و سرگرمى هاى بى‏ حاصل تلقّى کرده‏ اند. در نتیجه در ایام فراغت فرزندانشان را به اختیار خود رها کرده اند. غافل از آنکه فرزندان در خانه و یا محیط ‏هاى دیگر به امور بیهوده و گاه مبتذل مشغول مى ‏شوند. توجه و به کارگيرى توصيه هاى زيرتوسط متولیان امور در تنظيم اوقات فراغت بسيار تعيين کننده است:
ـ برنامه ريزي اوقات فراغت نوجوانان و جوانان با مشورت خود آنان انجام پذيرد.
ـ برنامه اوقات فراغت، لازم است با توجه به علاقه و سنين افراد تنظيم شود.
ـ تنظيم اوقات فراغت، به گونه اى باشد که حداقل به يک نياز روحى فرد پاسخ دهد.
ـ برنامه اوقات فراغت بايد از جاذبه بالايى برخوردار باشد.رعايت تنوع روحى نوجوانان و جوانان در طرح و اجرا از عوامل موفقيت برنامه است.
ـ معمولاً در اوقات فراغت، نرخ جرائم و بزهکارى ها افزايش مى يابد و بيشترين عامل ارتکاب جوانان به رفتارهاى نامناسب، معاشرت هاى آلوده مى باشد.مراقبت از حيات اجتماعى و معاشرت ها در ايام فراغت، يک ضرورت غير قابل انکار است.
ـ تشويق نسل جوان به داشتن برنامه اى مفيد و جامع که شامل؛ "ورزش، کتابخوانى، جبران عقب افتادگى هاى آموزشى، پرورش هنر و سليقه هاى متنوع، آموزش مهارت هاى زندگى اجتماعى، تعليم دوره هاى مختلف زبان و رايانه، تقويت مبانى دينى و اخلاقى، مطالعه زندگى نامه پيشوايان الهى و ... " باشد، آنان را در تحقق زندگى متعادل و سالم يارى مي نمايد.

سخن پایانی
با فرارسیدن تعطیلات دستگاه‌هاي مختلف برنامه‌هاي خود را تحت عنوان «غني‌سازي اوقات فراغت» اعلام مي‌كنند.دست ‏اندرکاران امور تربیتى، اوقات فراغت را پدیده اى مي دانند که مناسب‏ترین بستر رشد و توسعه استعدادها و درعين حال زمینه ساز بسیارى از انحرافات و بزهکارى ‏هاست.اوقات فراغت از آن موضوع هاي کليشه اي است که هر سال بارسیدن تعطیلات سوژه ي رسانه ها می شود. هرساله دستگاه های مسئول مثل؛ آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد، سازمان تبلیغات اسلامی، وزارت ورزش و جوانان، بسیج و ... با ارایه آماروگزارش های مختلف از موفقیت نهاد خود در غنی سازی اوقات فراغت سخن به میان می آورند. حال آنکه که اكثر تلاش آن ها فقط در برگزاری کلاس های هنری، ورزشی و اردوها خلاصه شده و مهم تر اینکه این آمار و ارقامی که در استان هاي مختلف برای فعالیت هاي فراغتي از سوی سازمان های ذیربط انجام می گیرد بیشتر جنبه کمی قضیه را در برداشته و بعد کیفی توجه نمی شود.
هدف از فعالیت های اوقات فراغت کسب آرامش و لذت همراه با تدبیر و آموزش است. در این مسیر خانواده و نهادهای متولی غنی سازی اوقات فراغت مي بايست در برنامه ریزی های خود نیازها و علايق جوانان و نوجوانان را مدنظر داشته باشند. لذا بی توجهی و عدم احساس مسولیت نهادهای مسئول و خانواده نسبت به نیازهای اوقات فراغت جوانان باعث می شود که جوانان تصور کنند درک نمی شوند و جامعه نسبت به آنان بیگانه است. مدیران فرهنگی، تربیتی و دست اندرکاران مدیریت و برنامه ریزی اوقات فراغت کشور باید بدین نکته توجه کنند که در فرهنگ اسلام زمان هایى که به غفلت سپرى شود جز حسرت براى صاحبش چیزى ندارد.عمر عزیز انسان گرانبهاتر از آن است که به غفلت و بطالت بگذرد.در فرهنگ اسلامى، فراغت به معناى بيکارى، بطالت و تنبلى وجود ندارد. انسان مسلمان نمى ‏تواند وقت را به بیهودگى بگذراند. پس باید برای بهره مندی حداکثری مردم مسلمان کشور ازاوقات فراغت با دقت و حساسیت بیشتری برنامه ريزي و اقدام نمود.


*روزنامه خراسان

http://www.khorasannews.com/News.aspx?type=1&year=1391&month=4&day=26&id=4354721



( 3 رای )
 

مطالب مرتبط

مدیریار در یک نگاه

عمومی
مدیریت بحران مدیریت آموزش مبانی سازمان مدیریت خدمات مدیریت راهبردی مدیریت و حقوق مباحث ویژه و کاربردی
منابع کنکور مدیریت مصرف نظارت و کنترل مدیریت نوآوری مدیریت تبلیغات مدیریت بانکداری گفتار مدیران اسلام مدیریت و تکریم مشتری
دلنوشته ها مدیریت تعارض مدیریت انتقادی مدیریت انسانی
مدیریت بازاریابی مدیریت مشارکتی معرفی کتب مدیریت مدیریت فناوری اطلاعات
مدیریت فقیه مدیریت دولتی مدیریت انگیزش مدیریت عمومی
دانشجوهای من مدیریت جهانگردی مدیریت و حسابداری مدیریت مالی و اقتصادی
مدیریت تغییر مدیریت فروش مدیریت صنعتی فناوری های روز مدیریت و رهبری مدیریت حمل و نقل مدیریت و کنترل پروژه مدیریت و تفکر سیستمی
مدیریت رفتار مدیریت بودجه مدیریت اجرایی مدیریت پزشکی مدیریت تکنولوژی مدیریت تربیت بدنی مدیریت دانش و دانایی مدیریت اداری و سیاسی
مدیریت زمان مدیریت اخلاق داستان مدیریت مدیریت بازرگانی مدیریت تطبیقی دانشمندان مدیریت مدیریت تولید و محصول مدیریت رسانه و ارتباطات
طنز مدیریتی مدیریت ریسک مدیریت فرهنگی جملات مدیریتی مدیریت جلسات نظریه های مدیریت مدیریت و مفاهیم نوین جامعه شناسی سازمان
مدیریت علوی مدیریت شهری مدیریت خلاقیت مدیریت بهره وری مدیریت اسلامی مدیریت فناوری نانو مدیریت و روش تحقیق روانشناسی کار و مدیریت
عکس و مکث مدیریت خانواده مدیریت عملکرد مدیریت کتابداری تجارت الکترونیکی مدیریت سازماندهی
هماهنگی در مدیریت مدیریت و مهندسی ارزش
مدیریت NGO مدیریت ساختار مدیریت استرس پژوهش عملیاتی
مهندسی مدیریت مدیریت روابط عمومی خلاصه کتب مدیریت مهندسی فناوری اطلاعات
ابیات برگزیده مدیریت تعاونی مدیریت گروه ها اصول سرپرستی مدیریت و تفکر ناب مدیریت ذهن و هوش
مدیریت تحول و توسعه مدیریت کیفیت و استاندارد
مدیریت زنان مدیریت بیمه مدیریت انرژی مدیریت جهانی مدیریت و مشاوره مدیریت تصمیم گیری مدیریت و برنامه ریزی مدیریت حقوق و دستمزد
آینده پژوهی مدیریت واردات مدیریت صادرات مقالات مدیر مسئول مدیریت و فقه اسلامی مصاحبه های مدیریتی مدیریت هزینه و درآمد کمال و بالندگی سازمان
Top