السلام علی الحسین (ع)

 

 سرمایه ی اصلی هر ملت، به مردم، مدیریت و دولت آن بستگی دارد تا به منابع طبیعی آن.

  عمومی     فناوری اطلاعات     مباحث مرتبط مدیریتی     موضوعات طبقه بندی شده مدیریت  
  شما اینجایید :   صفحه نخست موضوعات طبقه بندی شده مدیریت مديريت رفتار و منابع انساني مديريت رفتار رفتار سازمانی با رویکرد اسلامی
رفتار سازمانی با رویکرد اسلامی چاپ فرستادن به ایمیل
دوشنبه, 13 تیر 1390 ساعت 06:52
رفتار سازمانی با رویکرد اسلامی
عباس شفیعی- ابوطالب خدمتی- علی پیروز

-رویکرد اسلامی به مبانی رفتار گروه : 1. مقدمه:گروه ها اجزای بنیادی نظام حیات اجتماعی هستند اما تنوع آنها موجب می شود که نتوان به طور کامل درکشان کرد . زندگی همه ما در احاطه گروهاست ، گروه بر رفتار اعضاء تاثیر می گذارد بایسته است که مدیر برای پیش بینی و توجیه نقشها و هنجار های افراد در گروه ،گروه را بشناسد و مولفه های مهم آن را ارزیابی کند .
2.    تعریف گروه و ویژگی آن :
تعریف گروه رسمی عبارت است از :
اجتماع دو یا چند نفر که برای دستیابی به یک هدف مشترک فعالیت می کنند با توجه به این تعریف گروه با تجمع افراد متفاوت است.در تعریف دیگر آمده است :
گروه،به دو یا چند نفر که به طور آزاد با هم در تعامل اند هنجار های جمعی دارند و در پی کسب هدفهای جمعی اند و هویت مشترکی دارند گفته میشود.
با توجه به مطالب پیش گفته می توان ویژگی های یک گروه را موارد زیر دانست:
1-    گروه از دو یا چند نفر که باهم تعامل اجتماعی و در نتیجه تاثیر متقابل دارند تشکیل شده است
2-    گروه باید دارای ساختاری ثابت باشد
3-    سومین ویژگی یک گروه (هدف مشترک) است.
4-    اعضاء باید از عضویت همدیگر در گروه آگاه باشند

3.    اهمیت و نقش گروه ها در اسلام
ارتباط میان کنشی بین گروه ها و ادیان الهی ،از جمله اسلام ،از طرفی موجب حفظ همبستگی در گروها و از سوی دیگر باعث توسعه مولفه های دینی و ارزشهای پایدار در دین میشود از این رو ایفای نقش گروه ها در ادوار مختلف تاریخ اسلام و تاثیر آنها نشان دهنده ی اهمیت و ارزش آنها در توسعه بسط دین اسلام است ؛ برای مثال گفته می شود که پذیرش اسلام به وسیله گروه شش نفری یا دوازده نفری از شهر (یثرب) در عصر پویش اسلام ،نقش بسزایی در توسعه و گسترش دین خدا در آن شهر داشته است .
گروها در دوره های نخستین تمدن اسلامی در شکل گیری و بسط پدیده نوظهور اسلام نقشی مهم ایفا نموده اند.نکته مهم در پذیرش دینی گروهای فوق این بود که آنها می خواستند به وسیله دین به نظم و همبستگی اجتماعی برسند و میانشان الفت و دوستی برقرار گردد .
4.    گروه ها و سازمان ها
معمولا سازمان از گروه ها و دوایری تشکیل یافته که هر کدام خرده نظامی در ابر سیستم سازمانی محسوب میگردند. گروه ها استعداد هم نیرو زایی (synergy)  را فراهم می آورند . هنگامی که سینرژی رخ می دهد،گروه ها بیش از جمع توانایی های تک تک اعضاء خود کار انجام میدهند .
(شرمرهورن) و همکارانش کمک گروه ها به سازمان را بدین گونه تبیین کردند :
1)    گروه ها می توانند برای افرای مفید باشند ؛
2)    موجب اعتلای نوآوری و خلاقیت شوند ؛
3)    تصمیماتی بهتر از افراد اتخاذ کنند ؛
4)    تعهد افراد را نسبت به تصمیمات سازمان افزایش دهند ؛
5)    رفتار اعضاء را کنترل کنند ؛
6)    عوارض منفی سازمانهای بزرگ را خنثی سازند .

5.    گروه ها و نیاز های فردی
در گروه افراد به مهارتهای کاری دست می یابند و با مبادله مهارت شغلی و دانش فنی ،بین گروه و اعضاء ، مسائل پیچیده حل می شود .

6.    علل شکل گیری گروه
-    نظریه هایی در باره ی علل تشکیل گروه ها
1)    نظریه مجاورت :
این واژه به زبان ساده بدان معناست که افراد به دلیل مجاورت جغرافیایی یا فضایی،به یکدیگر وابسته می شوند
2)    نظریه فعالیت ،تاثیر وتاثر،احساسات
این نظریه را (جورج هومانز) مطرح کرده است .هرچه افراد در فعالیت بیشتری شرکت کنند ؛تاثیر متقابل آنان زیاد تر و احساساتشان نسبت به هم شدید تر خواهد
شد .عنصر مهم و کلیدی در این نظریه ((تاثیر و تاثر)) است
3)    نظریه تعادل
نظریه تعادل را (تئودور نیو کام )مطرح کرده است .در این نظریه نگرش ها مشابه افراد نسبت به اهداف و مقاصدی که برای همه آنان ارزشمند تلقی می شود ،سبب جلب آنان به یکدیگر است .
4)    نظریه مبادله
این نظریه به عنوان یک نظریه انگیزش کاری بر اساس نتایج پاداش دهنده –کیفر دهنده تاثیر و تاثر گروهی است .
5)    نظریه سلسله مراتب نیازها
این نظریه را (آبراهام مزلو)ارائه کرد بدین معنا که افراد تا نیاز های اولیه ی خویش را ارضا نکنند در مقام ارضا نیاز های ثانوی بر نمی آیند .
6)    نظریه نیاز های عضویت ،کنترل و محبت
این نظریه راکه(ویلیام شوتز )طرح کرد . بر اساس نظریه شوتز،سه نیاز بنیانی موجب جذب افراد به گروه می شوند که عبارتند از :1- نیاز عضویت  2- نیاز به کنترل 3- نیاز به دوستی و محبت
7)    دیدگاه اسلام در تشکیل گروه
در آموزه های دینی آنچه به عنوان عوامل جذب افراد شناخته شده در حوزه گستره مسائل متا فیزیک و پدیده های معنوی است و بالطبع ،نظام معرفتی و اصول اساسی بر گرفته از جهان بینی توحیدی به مثابه پیش فرض های بینی در بر گیرنده ی این پدیده های معنوی است . قران کریم پدیده هایی معنوی همچون :رحمت الهی و محبت در پوشش رحمت را از عوامل جذَب انسانها و تند خویی را موجب پراکنده شدن آنها می داند ؛آنجا که می فرماید :(فبما رحمة من الله  لنت لهم ولو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم واستغفر لهم و شاورهم فی الامر ) و به برکت رحمت الهی در برابر آنان[مردم]نرم و مهربان شدی و اگر خشن و سنگدل بودی ، از اطراف تو پراکنده می شدند ؛پس آنها را ببخشش و برای آنها آمرزش بطلب و در کارها با آنان مشورت کن )با استناد به مفهوم آیه فوق ،هر کسی که برخوردار از رحمت الهی باشد و عنصر کلیدی جذب،یعنی محبت و نرم خویی ،در اختیارش قرار گیرد ،می توانند دیگران را به سوی خود بکشانند و نیاز شخصیتی و احساسی آنان را ارضا نماید .نکته قابل فهم از برخی از ایات این است که ایجاد محبت و دوستی حتی در قلوب دیگران نیز از ناحیه خداوند است یعنی کلید جذب افراد در دست قدرت خداست. چنانکه در سوره د مریم آمده است :
(ان الذین ءامنو و عملوا الصلحت سیجعل لهم الرحمن ودا) مسلما کسانی که ایمان آورده و کار های شایسته انجام داده اند خداوند رحمان محبتی برای آنان در دلها قرار میدهد .
ناگفته پیداست که ایمان و عمل صالح دو عنصر مهم و اساسی برای ایجاد این مودت و محبت است ؛ بنابراین محبت در پوشش رحمت رمز جاذبیت در افراد و گروه هاست .
7.1 رویکرد اسلام به فعالیت گروهی :
در متون دینی ،نیاز های روانی زندگی گروهی،نخستین عامل زندگی اجتماعی انسانها ،معرفی شده است ؛ برای مثال ، خانواده اولین هسته ی تشکیل گروه است .
قران در باره ی تشکیل هسته ی خانواده و احساس آرامش حاصل از روابط متقابل در آن سخن می گوید آنجا که می فرماید :(ومنءایته ان خلق لکم انفسکم ازوجا لتسکنوا الیها وجعل بینکم مودة ورحمة ان فی ذلک لایت لقوم یتفکرون )از نشانه های اوست که همسرانی از جنس خودتان برایتان آفرید تا به آنها آرام گیرید و در میانتان دوستی و مهربانی به وجود آورد.به راستی که این عبرت است برای آنان که می اندیشند .
بعد از تشکیل هسته ی اصلی خانواده با تولد فرزندان،عواطف متقابل اعضاء خانواده به هم زیاد می شود و گروه کوچک جامعه به حیات خود ادامه می دهد در این عرصه ،روابط سببی و نسبی حاکم شده است تا بقای گروه تضمین گردد .
قرآن می فرماید:(و هو الذی خلق من الماء بشرا فجعله و نسبا و صهرا و کان ربک قدیرا )اوست که بشر را از آب آفرید و برای او نسب و سبب قرار داد ؛ پروردگار تو تواناست . از سوی دیگر، وجود گروه ها و شعب و قبایل بشری موجب استمرار نظام اجتماعی و انجام بهتر فعالیت های سازمانی و تحصیل در روابط است ؛آنجا که قرآن میفرماید:(یا ایها الناس انا خلقنکم من ذکر و انثی وجعلنکم شعوبا و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عند الله اتقئکم )ای مردم ما شما را از مرد و زن آفریدیم و شما را به دسته ها [گروه ها ] و قبیله ها در آوردیم تا یکدیگر را بشناسید .همانا گرامی ترین شما نزد خدا پرهیزگارترین شماست.بنابراین حفظ نظام اجتماعی برای نگه داری رشتهء انسانیت ،غرض اصلی از تشکلهای مردمی و گروهی است.
7.2 کارکردهای گروه در آموزه های اسلامی :
شاید بتوان گفت که یکی از کارکرد های مهم گروه ها تسهیل روابط اجتماعی است که نگه داری و حفظ رشته انسانیت در گرو آن است .
یکی دیگر از کارکردهای مهم گروه ،آن است که گروه به منزله سنگر امنیتی برای آدمی محسوب می شود و او را در برابر تهدیدات حفظ می کند ودیگر کارکرد گروه این است که نوعی وابستگی و تعلق خاطر ایجاد میکند  . از این رو در گروه هایی که اهداف دینی و باور های مشترک ایمانی وجود دارد همبستگی میان اعضاء زیاد تر و تعلق خاطر آنان به گروه و اهداف گروهی بالا تر است .
یکی از گروه هایی که به سبب داشتن باور های دینی مشترک ،کارکردوعملرد بالایی در صدر اسلام داشت گروه مهاجران به حبشه بود .ایمان و باور به اهداف دینی نقش به سزایی درموفقیت آنان داشت .
انواع گروه ها در سازمان :
الف)گروه های رسمی و ویژگی آنها
در یک تقسیم بندی کلی ،گروه به دو دسته ی رسمی و غیر رسمی تقسیم می شود .
((استیفن رابینز))در توضیح رسمیت گروه می نویسد: منظور از رسمی این است که از نظر سازمانی مشخص بوده ،دارای وظایف کاری در نظر گرفته شده و تکالیف و گروه های کاری مقرری باشد.
ب)گروه های غیر رسمی و ویژگی آنها
رابینز با اشاره به علت تشکیل گروه غیر رسمی می نویسد:
گروه های غیر رسمی گروه های متحدی هستند که نه بوسیله ی سازمان تعیین می شوند ونه ساختار سازمانی دارند . این گروه ها به صورت طبیعی در محیط های کاری به وجود می ایند که پاسخی به نیاز ارتباط اجتماعی هستند .
تعریف فوق دارای نکات برجسته ی زیر است :
الف- گروه های غیر رسمی به وسیله ی سازمان تعیین نمی شوند؛
ب- این گروه ها ساختار سازمانی ندارند ؛
ج- به طور طبیعی در محیط کاری به وجود می آیند ؛
د- آنها پاسخ به نیاز ارتباط اجتماعی اند .
در یک نتیجه گیری می توان گفت که گروه های غیر رسمی از افرادی به وجود می  آیند که در درون یک سازمان اداری یا رسمی ،دارای روابط شخصی و اجتماعی بین خود باشند واین روابط از طرف مقامات به رسمیت شناخته نشوند .



گروه های غیر رسمی در صدر اسلام :
1.    پیامبر اسلام (ص)وگروه غیر رسمی
شهر یثرب از نظر سبقت در ایمان به صورت گروهی،از مکه پیشی گرفت گسترش دین از طریق گروه های غیر رسمی باهدایت پیامبر اسلام (ص) در یثرب آغاز شد؛(حضرت محمد (ص)در موسم حج با شش نفر از قبیله ((خزرج))دیدار کرد )پیامبر آیاتی از قرآن را تلاوت کرد و این گروه در همان مجلس ایمان آوردند.
این گروه شش نفری در درون نهاد اجتماعی مشرکان ،به صورت غیر رسمی فعالیت خود را در راستای نیاز اجتماعی آن عصر آغاز کردند.
این گروه (غیر رسمی)پیگیر انتشار اسلام در یثرب بودند تا آ    نجا که خانه ای نبود که صحبت از پیامبر (ص)در آن نباشد.
در سال 12 بعثت ،گروه دیگر (دوازده نفر)از مدینه حرکت و با رسول خدا (ص) در عقبه دیدار کردند و نخستین پیمان اسلامی را به وجود آوردند .بدین ترتیب گروه های غیر رسمی در درون نهاد اجتماعی مشرکین به فعالیت پرداختند .
2.    )نضج گروه غیر رسمی دینی در مکه :
گروه غیر رسمی سه نفری پیامبر (ص) ،علی (ع)و خدیجه (س) فعالیت خود را با هدف دستیابی به نظام توحیدی برای جامعه بشری – که نیاز های انسان ها در درون آن نظام تعریف شده و ارضا میگردد – آغاز کرده و افراد و گروه ها را برای دستیابی به این هدف مقدس ترغیب می نمود.

3.    پویایی گروه :
پویایی گروهی به اعضا کمک می کند تا بهتر و اثر بخش تر بتوانند در گروه کار و تلاش کنند از سوی دیگر گروه می تواند انسجام گروهی و دوستی های درون گروهی را فعال سازد .
4.    مفهوم پویایی گروهی
((در پویایی گروه به بررسی نیروهایی که در درون یک گروه عمل میکنند ، پرداخته می شود ؛ بنابراین ،پویایی گروهی به نیروهای فعالی گفته می شود که بر عملکرد کاری و نگه داری منابع انسانی اثر دارند ))
5.    مولفه های مهم پویایی:
فعال سازی نیروها از جمله عناصری است که در پویایی گروهی مورد تاکید قرار میگیرد .در راستای فعال سازی نیروها و پویایی گروهی ،ارتباطات درون گروهی نیز باعث ایجاد علاقه در گروه و تعهد سازمانی افراد می گردد .
از این رو ، یکی از مولفه های پویایی گروه را می توان ارتباطات برون گروهی و درون گروهی دانست .
گاه در گروهی عشق و علاقه افراد به گروه و تعهد آنان به ارزشهای گروهی افزون گردد ،پویایی گروه ایجاد می شود و در این میان نقش رهبری را نمی توان نادیده گرفت ؛ چرا که وی قادر است بذر عشق و محبت را در گروه بیفشاند .
قرآن کریم مبنای ارتباط را در میان گروه های اسلامی (یحبهم و یحبونه )می داند .
یکی از گروه ها ی اسلامی در عصر رسول خدا که به ارتباطات برون گروهی دست زد و در عین حال مبنای ارتباطات درون گروهی آنها عشق و محبت بود ، گروه مهاجران به حبشه بود .
6.    هجرت سر آغاز پویایی در سازمان اسلامی
در زمانی که گروه های مسلمان در مکه گرفتار شکنجه های زیاد قریش بودند ، پیامبر اسلام (ص)دستور هجرت را صادر نمود تا فرصتی به دست آید و مسلمانان با حرکت پوینده خود در راستای نیل به اهداف اسلامی به فعالیت بپردازند .
نجاشی بعد از شنیدن سخنان سفیران و نمایندگان قریش ، یاران پیامبر را فرا خواند و رو به آنان کرد و گفت :(این دینی که جدا از دین خود آورده اید که نه کیش من است نه آیین دیگر ملل جهان ، چیست) ؟
اینجا بود که رهبر گروه گفت : (( پادشا ها ما مردمی بودیم که در دوران جاهلیت بت ها را می پرستیدیم ، مردار می خوردیم ، کار های زشت انجام می دادیم ، قطع رحم می کردیم ، با همسایگان و هم پیمانان خویش بد رفتاری داشتیم ... وضع ما همین بود ، تا خدا پیامبری از خودمان که نسبت و راستی و امانت و پاکدامنی او را می شناسیم به سوی ما فرستاد .
او ما را به راستگویی،امانتداری ،وصله ی رحم و نیکی با همسایه و هم پیمان وخودداری از حرام ها و خون ریزی امر فرمود .
چون ما را شکنجه کردند و بر ما سخت گرفتند و از دینمان جلوگیری کردند ، به کشورت آمدیم و تو را بر دیگران بر گزیدیم تا در پناه تو بر ما ستم نشود . نجاشی با اشاره به رهبر گروه گفت : از آنچه پیامبر شما از طرف خدا آورده چیزی همراه داری ؟
جعفر بن ابی طالب گفت : آری و سپس آیاتی از سوره ی ((کهیعص))را تلاوت کرد .
چنانچه ملاحظه می شود ، رهبری گروه نقش موثری در بقا و استمرار حرکت پوینده مسلمانان در حبشه بر عهده داشت ؛ از این رو ،پویایی گروه در گروه مسلمانان علاوه بر تاثیر پذیری از هجرت و ارتباطات برون گروهی ، مرهون گفتگو ی خرد مندانه ی جعفر بن ابی طالب و مدیریت او بود .
پویایی گروهی در بین مسلمانان به قدری زیاد شده بود که برخی از آنان در علنی کردن اسلام و آشکار خواندن قرآن اصرار می ورزیدند .
7.    نقش رهبری پیامبراسلام (ص) در پویایی و همدلی گروه های مهاجر انصار:
یکی دیگر از مسائلی که پیامبر اسلام (ص)بدان توجه خواص داشتند و نشاندهنده ی نقش موثر رهبری در همدلی و پویایی گروه های مهاجر و انصار است ؛مسئله ی اسکان مهاجران در مدینه است . مهاجران خانه و زندگی خود را به عشق پیامبر (ص)رها کرده و به مدینه آمده بودند ؛ از این رو ، عموم آنان با مشکل مسکن مواجه شدند لذا پیامبر (ص) در با بهره گیری از رهبری کاریز ماتیک خود مسئله را حل نمود ؛ بدین صورت که با یاری گروه انصار ، زمینه هایی را در اختیار گروه مهاجران قرار داد که به (اقطاع النبی)معروف گشت .


پیامبر اسلام در ایجاد همدلی و هم بستگی میان گروه های مهاجر و انصار نقش ویژه ای داشتند .شاخص این پیوند دوستی ، کمک انصار به مهاجران در نیاز مندیهای اقتصادی است که می توان یکی از مولفه های تعادل گروهی از آن یاد نمود .
قرآن کریم عملکرد گروه انصار را در این زمینه مورد ستایش قرار داده و فرموده است :(ویوثرون علی انفسهم و لو کان بهم خصاصة )آنان [انصار] مهاجران را برخود ترجیح می دادند ، هر چند خودشان بسیار نیازمند بودند .
بنابراین عشق ومحبت و دوستی ها انگیزه های ایجاد ارتباطند و تعامل و پویایی گروهی بر اساس آنها شکل می گیرد .
8.    نقش ارتباطات در پویایی گروه
ارتباطات با ایفای نقش های متعددی در پویایی گروه تاثیر می گذارد  برای مثال ، ارتباطات می تواند رفتار اعضا را کنترل کند این کارها به چندین روش انجام میشود:
یکی از آن روشها ، کنترل از طریق سلسسه مراتب اختیارات و دستور العملهای رسمی است .
یکی دیگر از نقشهای ارتباطات که موجب پویایی در گروه می شود ایجاد انگیزه در بین اعضا گروه است .
از جمله نقشهای بسیار مهم ارتباطات در پویایی و تعاملات گروهی ، تامین نیاز اجتماعی اعضا گروه است ؛ چرا که (( ارتباطات موجب تخلیه انسان از فشار های روانی می شود))
و دیگری از نقش های مهم ارتباطات در پویایی گروه ، نقش اطلاعاتی و اطلاع رسانی آن است که در تصمیم گیری گروهی تاثیر بسزایی دارد .
نقش ارتباطات در پویایی و تعاملات گروهی با عطف توجه به مولفه های دینی از جایگاه خاصی برخور داراست .
حضرت محمد درانجام ماموریت الهی و بر ای ابلاغ احکام اسلامی با دیگران به تعامل می پرداختند
رسالت اصلی پیامبر اسلام (ص) چنین بیان شده است: (فانما علیک البلغ و علینا الحساب)
بی تردید رسول خدا (ص) ، بدون تعامل با دیگران نمی توانستند ماموریت خویش را به انجام برسانند .
از دیگر موارد در تعامل گروهی که نقش ارتباطات را در بالندگی و پویایی جامعه ی دینی نشان می دهد ، بهره گیری پیامبر اسلام (ص) ،از وجود مومنان ادیان دیگر در ابلاغ پیام الهی است .
9.    تاثیر مشورت در پویایی گروهی
مفهوم ((شور)) در مسائل اجتماعی این است که وقتی افکار و اندیشه های مختلف درباره ی یک موضوع اجتماعی جمع می شود و تبادل نظر صورت می پذیرد ،به استخراج اندیشه پالایش شده ختم می گردد .
در تصمیم گیری های اجتماعی آن تصمیمی صائب تر است که صاحب نظران بیشتری در تنظیم آن مشارکت کرده باشند .این تبادل افکار و تعاطی اندیشه ها در گروه به پویایی منجر می شود و تصمیمات گروهی را پویا می سازد ؛
قرآن کریم الفت بین قلوب را در کنار مشورت قرار داده و سیره ی پیامبرش را در رایزنی با دیگران تایید می کند ؛ آنجا که قرآن می فرماید :
(فبما رحمة من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک فاعف عنهم و استغفر لهم و شاور هم فی الامر فاذا عزمت فتوکل علی الله )پس در پرتو رحمت خدا نسبت به آنها[مسلمانان] نرمخو و خشنود شدی و اگر بدخو و سخت دل بودی هر آینه از پیرامونت پراکنده می شدند ؛ بنابراین ، از ایشان در گذر و برایشان آمرزش طلب کن و با ایشان مشورت نما ، پس چون تصمیم گرفتی بر خدا توکل کن .
بنابر این یکی از راه های تضمین پویایی در گروه ، مشاوره و رایزنی با اعضاست که در تصمیم گیری گروهی بیشتر تبلور میابد .

تصمیم گیری گروهی :
تصمیم گیری گروهی از شناخته شده ترین مسائلی است که در کاربرد مفاهیم و اصول ارتباطات مطرح می شود.
یکی از تاثیرات تصمیم گیری گروهی در راستای پویایی ، ایجاد و افزایش علاقه ی شغلی است .
تصمیم گیری گروهی با روش های متعددی بر پویایی گروهی تاثیر می گذارد :
10.    روشهای تصمیم گیری گروهی
الف) روش (چهره به چهره) :
((گروه هایی که به صورت «رو در رو» روابط متقابلی را بر قرار می سازند ، غالبا در جهت سازش با هنجارها و معیار های گروه بر یکدیگر فشار می آورند )).
ب‌)    روش ((جوشش مغزی)):
در جوشش مغزی راحلهای جدید ایجاد می شود و اساسا « منظور از به کار بردن این روش ایجاد بدیلها جدید است از طریق بر انگیختن خلاقیت اعضای گروه و ترغیب آنها به افزودن نظرهایشان به آنچه دیگران قبلا ارائه دادند »
11.    روش ((تکنیک دلفی)):
1-    کارشناسان داخلی و خارجی دعوت می شوند که معمولا این افراد تعامل چهره به چهره ندارند
2-    از هر کارشناس خواسته می شود تا به صورت گمنام پیش بینی هایی را انجام دهند
3-    آنگاه همه ی پیش بینی ها در اختیار کلیه ی اعضای گروه قرار می گیرد .
4-    بر اساس باز خورد اعضای گروه و تکرار چند باره ی بررسی ، پیش بینی جدید انجام می شود .

د‌)    روش ((گروه اسمی)) :
« در فن گروه اسمی عده ای از اعضا برای اگاهی از موضوع مورد بحث تشکیل جلسه می دهند ، موضوع برای اعضا جلسه تشریح می شود و هر یک از اعضا ، فهرستی از نظر ها ی خود را بر روی کاغذ می نویسند . بعد از پنج تا ده دقیقه ، هر یک از اعضا ، نظر هایش را به گروه ارائه می دهد و از افراد خواسته می شود با کامل کردن ، فهرست را افزایش دهند .
اعضای گروه می توانند در باره ی آنها بحث و گفتگو و یا آنها را تکمیل کنند و یا وارد مرحله بعدی شوند »
ذ‌)    روش هوش مصنوعی:
در نسل جدید کامپیوتر ، به جای سخت افزار بر جنبه های نرم افزاری تاکید می شود ؛برای مثال ((با استفاده از قابلیتهای برنامه نویسی ، کامپیوتر می تواند در اتخاذ تصمیم های اساسی و مخاطره آمیز به ما کمک کند )).

1)    مطالعه «ادگار شاین» در تصمیم گیری گروهی :
در این بررسی ها ، وی مشاهده کرد که گروه ها از طریق شش روش زیر تصمیم می گیرند :
الف) عدم پاسخ :زمانی که گروه ایده ای را انتخاب می کند ، دیگران به آن پاسخی نداده ، و نسبت به آن بی میلی نشان می دهند .
ب) روش اقتدار : مدیر یا برخی دیگر از افراد مقتدر برای گروه تصمیم می گیرند
ج) روش اقلیت : (( در تصمیم گیری به وسیله ی اقلیت ، دو یا سه نفر اقدام را مشخص و یا سیر اصلی تصمیمات گروه را تعیین می کنند و دیگران نیز با آنها موافقت می نمایند ))
د) روش اکثریت : برای انتخاب راهبرد ، رای گیری صورت میگیرد .
ه) روش توافق: همه ی اعضا هوادار نوع اقدام نیستند ولی همگان برای آزمودن آن موافقت می کنند .
و)روش اتفاق آرا:در تصمیم گیری به اتفاق آرا ، همه ی اعضا گروه نوع اقدام را تائید می کنند .چنانچه دیده می شود ، مطالعات ادگار شاین نشان می دهد که گروه با توجه به مولفه هایی چون ساختار گروهی، نوع افراد ، نقش ها و نوع رهبری در گروه ، به روش های مختلفی عمل می کند .

2)    رویکرد دینی به تصمیم گیری گروهی :
یکی از مسائل مهم در مدیریت رسول خدا این بود که تصمیماتی اثر بخش و توام با مشارکت افراد اتخاذ می کرد ؛ و مشورت با افراد و نرم خویی با آنان سیره ی آن حضرت بود .
از این رو سیره ی پیامبر مشاوره با افراد در کار ها و تصمیمات بود .
3)    نمونه ای از تصمیم گیری گروهی در عصر رسول خدا (ص) :
نمونه ای از این نوع تصمیم گیری در عصر پیامبر در غزوه ی احد اتفاق افتاد .
پیامبر (ص) بعد از اطلاع از حمله ی قریب الوقوع قریش ، با اصحاب خود به رایزنی پرداخت و از آنان خواست که در تصمیم گیری شرکت کنند .ایشان نسبت
پیامبر (ص) مشاهده کرد که وی و عده ای از اصحاب در اقلیت قرار گرفته و عقیده ی بسیاری از مردم بر خروج از مدینه است . رسول خدا (ص) نیز بر اساس این نظردست به تصمیم گیری گروهی زد .
بدین سان ، پیامبر دستور حرکت به بیرون مدینه را صادر کرد و خود نیز مسلح و آماده ی رفتن شد .
چنانچه مشاهده می شود رسول خدا بعد از مشورت با اصحاب ، براساس نظر آنها تصمیم گرفتند و آنرا به اجرا گذاشتند .

12.    متغیر های ساختاری گروه :
منظور از گروه جمعیتی منظم و سازمان یافته است ؛ از این رو ساختاری مشخص دارد و رفتار اعضا را شکل می دهد .
معمولا در گروه های رسمی ساختار به وسیله ی مدیریت دیکته می شود و موقعیت سازمانی افراد ، ساختار گروه رسمی را تعیین می کند .
اما در گروه های غیر رسمی اختیار به وسیله ی اعضا مشخص می شود و به نوعی خود انتخابی است .
از مطالب پیش گفته و نوشته های دیگر چنین بر می آید که هنجار ها و نقش ها مولفه های مهمی هستند و از نظر ساختاری در گروه به آنها توجه زیادی می شود .

13.    هنجارها :
هنجارها ، ملاکها و معیار ها ی در حال تکوین و مورد توافقی هستند که رفتار های اعضا ی گروه را تنظیم می کنند ، تعاملات اجتماعی را سازمان می بخشند و پاسخ های دیگران را قابل پیش بینی و معنا دار می کنند .
هنجار های رسمی به صورت بخش نامه ها ، دستور العمل ها ، قوانین و مقررات وجود دارند که اعضا ی گروه باید آنها را رعایت نمایند .
بیشتر هنجار های سازمانها جنبه ی غیر رسمی دارند . هنجارها یا توصیفی اند و یا دستوری
هنجار های توصیفی : رفتار هایی را که معمولا افراد انجام می دهند ، را توصیف می کنند
هنجار های دستوریا تجویزی : به رفتار هایی که مردم باید انجام دهند ،اشاره دارند .
1.    نقش ها :
نقشها به رفتار هایی مربوط می شوند که برای انجام یک کار خاصی یا تفاهم خاص در گروه لازم است .
معمولا نقشها دامنه ی رفتاری اعضا را در گروه مشخص می سازند ، برای مثال یک مدیر ممکن است چندین نقش داشته باشد .
بسیاری از این نقشها با هم سازگاری دارند و در برخی موارد نیز با هم متعارض اند ؛ برای مثال رئیس پلیس در نقش پلیس باید با تبهکاران مقابله کند . اینک اگر پسر وی تبهکاری کند ، نقش پلیس با نقش پدری تعارض پیدا می کند .
تا حد زیادی نقش ، تعیین کننده ی نوع رفتاری است که فر د باید در یک وضع یا موقعیت خاص داشته باشد ؛ نکته ی دیگری که در ایفا ی نقش ، مهم جلوه می کند ، قالبی بودن نقش است در زمینه ی ایفای نقش .
و در یک نتیجه گیری کلی از مباحث پیشین می توان ادعا کرد که هنجار ها و نقشها ، رفتار افراد را ساختار و شکل می دهند .
ساختار دهی به رفتار ، این امکان را به اعضای گروه می دهد که منشهای متفاوتی در گروه داشته باشند .



خلاصه و گردآوری : حسن اسفندیاری
شفیعی عباس
رفتار سازمانی بارویکرد اسلامی (سطح گروه) – قم پژوهشگاه حوزه و دانشگاه 1385
چهارده 282 ص .- ( پژوهشکاه حوزه و دانشگاه 125.مدیریت ؛ 3)
ISBN: 964-7788-72-X
فهرست نویسی بر اساس اطلاعات فیپا.
کتابنامه :ص 271-266 ؛ همچنین به صورت زیر نویس.
چاپ دوم : بهار 1388 , بها 3000 ریال.
نمایه.
1.رفتار سازمانی – مدیریت .2. مدیریت (اسلام ).الف.خدمتی,ابوطالب ,1350 – ب.پیروز,علی آقا.ج .میرزایی اهرنجانی , حسن ,1321- د. پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.ه. عنوان .
7, 74ش /67/232BP      297/658
کتابخانه ملی ایران        45442-85م


( 2 رای )
 

مدیریار در یک نگاه

عمومی
مدیریت بحران مدیریت آموزش مبانی سازمان مدیریت خدمات مدیریت راهبردی مدیریت و حقوق مباحث ویژه و کاربردی
منابع کنکور مدیریت مصرف نظارت و کنترل مدیریت نوآوری مدیریت تبلیغات مدیریت بانکداری گفتار مدیران اسلام مدیریت و تکریم مشتری
دلنوشته ها مدیریت تعارض مدیریت انتقادی مدیریت انسانی
مدیریت بازاریابی مدیریت مشارکتی معرفی کتب مدیریت مدیریت فناوری اطلاعات
مدیریت فقیه مدیریت دولتی مدیریت انگیزش مدیریت عمومی
دانشجوهای من مدیریت جهانگردی مدیریت و حسابداری مدیریت مالی و اقتصادی
مدیریت تغییر مدیریت فروش مدیریت صنعتی فناوری های روز مدیریت و رهبری مدیریت حمل و نقل مدیریت و کنترل پروژه مدیریت و تفکر سیستمی
مدیریت رفتار مدیریت بودجه مدیریت اجرایی مدیریت پزشکی مدیریت تکنولوژی مدیریت تربیت بدنی مدیریت دانش و دانایی مدیریت اداری و سیاسی
مدیریت زمان مدیریت اخلاق داستان مدیریت مدیریت بازرگانی مدیریت تطبیقی دانشمندان مدیریت مدیریت تولید و محصول مدیریت رسانه و ارتباطات
طنز مدیریتی مدیریت ریسک مدیریت فرهنگی جملات مدیریتی مدیریت جلسات نظریه های مدیریت مدیریت و مفاهیم نوین جامعه شناسی سازمان
مدیریت علوی مدیریت شهری مدیریت خلاقیت مدیریت بهره وری مدیریت اسلامی مدیریت فناوری نانو مدیریت و روش تحقیق روانشناسی کار و مدیریت
عکس و مکث مدیریت خانواده مدیریت عملکرد مدیریت کتابداری تجارت الکترونیکی مدیریت سازماندهی
هماهنگی در مدیریت مدیریت و مهندسی ارزش
مدیریت NGO مدیریت ساختار مدیریت استرس پژوهش عملیاتی
مهندسی مدیریت مدیریت روابط عمومی خلاصه کتب مدیریت مهندسی فناوری اطلاعات
ابیات برگزیده مدیریت تعاونی مدیریت گروه ها اصول سرپرستی مدیریت و تفکر ناب مدیریت ذهن و هوش
مدیریت تحول و توسعه مدیریت کیفیت و استاندارد
مدیریت زنان مدیریت بیمه مدیریت انرژی مدیریت جهانی مدیریت و مشاوره مدیریت تصمیم گیری مدیریت و برنامه ریزی مدیریت حقوق و دستمزد
آینده پژوهی مدیریت واردات مدیریت صادرات مقالات مدیر مسئول مدیریت و فقه اسلامی مصاحبه های مدیریتی مدیریت هزینه و درآمد کمال و بالندگی سازمان
Top