اشاره:

در قرآن کریم و روایات اهل‌بیت(ع) تأکید زیادی بر احترام به خویشتن شده است، تا جایی که عزت نفس، مایه کرامت و بزرگی برشمرده شده و خودکم‌بینی، مایه‌ی هلاکت و سقوط انسان معرفی گردیده است. از آنجا که از طریق بهبود اعتماد به نفس فرآیند توانمندسازی(توانا سازی) که همانا فرایند قدرت بخشیدن به افراد است صورت می گیرد، در این مجال شرحی مختصر بر این مقوله خواهیم داشت.

مقدمه:

آیا تا‌به‌حال به ارزش واقعی خود فکر کرده‌اید؟ چه اندازه به خود احترام می‌گذارید؟در مواجهه با مشکلات چگونه برخورد می‌کنید؟
با قدرت و قوت رفتار می‌کنید یا ضعف و انفعال؟ اصولاً با شکست چگونه روبرو می‌شوید؟ خود را مقصر می‌دانید و به سرزنش و ملامت خود می‌پردازید، یا شکست را به عنوان واقعیتی از زندگی می‌پذیرید؟ در مقایسه خود با دیگران چه‌حالتی به شما دست می‌دهد؟ خانواده و همکاران چه تصوری از شما دارند؟ شما را فردی موفق می‌دانند یا سست و بی‌اراده؟ اعتماد‌به‌نفس مسأله‌ای است که هر روز با آن مواجهیم و فردی که اعتمادبه‌نفس دارد، خود را شایسته می‌داند و شایستگی، ویژگی عام شخصیت اوست، که این نگرش مقطعی و زودگذر نیست.


اعتماد به نفس و تبعات آن:

در تعریف اعتماد به نفس باید گفت: اعتماد به نفس با ارزش و اعتبار افراد رابطه مستقيم دارد و اولين قدم براي ساختن زندگي بهتر و شادتر است.اعتماد به نفس باعث مي‌شود اطمينان و آرامش افزايش يابد.اگر فرد به خود اطمينان داشته باشد به خود احترام مي‌گذارد و اگر به خود احترام بگذارد مي‌تواند به ديگران احترام گذاشته و روابط خود با ديگران را ارتقاء داده و در نتيجه دستاوردها و شادي روحي خود را افزايش می دهد. وی هرگز مدعی نیست که تمام قابلیت‌های بالفعل را داراست، بلکه راه وصول را برای خود هموار و باز می‌بیند. کسی که به خودش احترام بگذارد و نفس خویش را گرامی شمارد و خود را با تمام نقص‌ها و ضعف‌ها به‌حساب آورد، به خود اعتماد داشته، گرفتار خود‌پندار‌ی منفی نمی‌گردد. احساس خود باوری، توانایی و دریافت واقع بینانه از خویش، جز امتیازات شخص محسوب می‌گردد، و از بروز حالت ناامیدی و یأس و هم‌چنین داشتن تصور نادرستی از قابلیت‌ها جلوگیری می‌کند. شخصی که تصور نادرستی از خویش دارد به‌گونه‌ای که در روابط اجتماعی، سیاسی، خانوادگی، اقتصادی و... خود را بسیار مقبول و شایسته معرفی می‌کند و به دنبال شخصیتی کاذب و دروغین است و چون زمینه و توان رسیدن به این آرزوهای مطلوب برایش فراهم نیست، همواره یأس و ناامیدی را تجربه می‌کند و دچار افسردگی می‌شود.فرد متکی‌به‌نفس، چون شناخت درستی از خود دارد و نقاط ضعف و قوت خود را می‌داند، برای رفع نقص‌ها، تلاش بیش‌تری می‌کند و هرگز احساس کوچکی و حقارت نخواهد کرد. اعتماد به نفس پايين باعث افسردگي، احساس بدبختي، ناامني و اطمينان پايين مي‌شود كه ممكن است سبب شود فرد خواسته هاي ديگران را بر خواسته هاي خود مقدم بداند.سرزنش هاي دروني مدام شما را آزار مي‌دهند، باعث زمين خوردن شما در هر رقابتي مي‌شود و آنها را براي شما غير ممكن نشان مي‌دهد.


چگونه اعتماد و اطمينان را افزايش دهيم؟

برای افزایش اعتماد به نفس در محل كار و لذت بردن از ارائه نظرات و روابط با ديگران موارد زیر می بایست مد نظر قرار گیرد:

- با ترس خود روبرو شويد: روبرو شدن با آنچه از آن مي‌ترسيد باعث افزايش اعتماد به نفس مي‌شود.

- خطاهاي خود را فراموش كنيد: واز آنها درس بگيريد و از تكرار دوباره همان خطا جلوگيري كنيد.

- بدانيد چه مي‌خواهيد و آن را بدست آوريد: براي به حقيقت پيوستن رؤيايتان بايد خود را سزاوار آن بدانيد.

- صحبت كنيد: اغلب اوقات در مورد يك موقعيت يا يك شخص دچار توهماتي مي‌شويم كه درست نيستند اگر شك و ترديدو سؤالي براي شما پيش بيايد و آنرا رفع نكنيد اين شك و ترديد روي رفتار شما تأثير منفي مي‌گذارد.

- مغلوب نشويد: با يك تجربه ناموفق مغلوب نمي‌شويد. تنها چيزي كه احتياج داريد يك راه متفاوت است.

ویژگی های افراد دارای اعتماد به نفس:

افراد دارای اعتماد به نفس ویژگی‌هایی دارند که عمده ی آن به شرح زیر است:

۱- استقلال عمل: افراد برخوردار از اعتماد به نفس، در انجام اعمال فردی و اجتماعی به توانایی‌های خویش تکیه می‌کنند و با توجه به استعدادهای خود، وارد میدان عمل می‌گردند.

۲- مسؤولیت پذیر: فرد دارای اعتماد به‌نفس، مسؤولیت خود را با اطمینان کامل می‌پذیرد و از هرگونه سستی دوری می‌جوید.

۳- پیشرفت‌گرا: انسان مثبت‌گرا و دارای اعتماد به‌نفس، درصدد پیشرفت و افزایش قابلیت‌ها و توانایی‌های خویش است.

۴- جدیت و سخت‌کوشی : این امتیاز فرد را از بی ارادگی و سست عنصری نجات می‌دهد.

۵- پذیرش ناکامی‌ها: آگاهی از محدودیت‌ها و واقعیت‌های موجود می‌تواند تصویری واقع بینانه به انسان ارائه نماید. واین واقعیت در زندگی به کسب تجربه برای نیل به پیروزی کمک می‌کند.

۶- مؤثر بودن: توانایی تأثیر گذاری بر دیگران، معجزه‌ی اعتماد به نفس است.

عوامل مؤثر بر تقویت اعتماد به نفس:

به طور خلاصه، عوامل عمده ی تأثیرگذار در تقویت اعتمادبه‌نفس موارد زیر است:

- ارتباط با خدا : مهم‌ترین روش در کسب اعتمادبه‌نفس، ارتباط با خداوند است، اتکال به خداوند باعث بی‌نیازی و عزت‌نفس فرد می‌شود، در واقع انسان در اعتماد به خدا از هر چیزی که رنگ تعلق و وابستگی به غیر خدا داشته باشد، آزاد می‌گردد.

- شناخت بهتر خویش: شناخت استعدادها و قابلیت‌های خویش و درک ارزش‌های انسانی، در کسب اعتمادبه‌نفس مفید است.

- تکیه بر توانایی‌های خود: برای کارهای خود، ارزش قائل ‌شود، در کارهایی که انجام می‌دهد تمرکز داشته باشد، بر توانایی‌های خود اصرار بورزد و تا می‌تواند با محدودیت‌های اجتناب‌ناپذیر زندگی کنار بیاید.

- خطر پذیری: با استفاده مطلوب از تجربیات جدید و نهراسیدن از شکست، روحیه خطرپذیری را در خود باور نماید.

- خود ارزیابی: این کار باعث تقویت احساس خودبرتری شده و اختیار فرد به دست دیگران نمی‌افتد.

- ارزیابی مثبت از خود: نسبت به خود مهربان باشد و شخصیت خویش را با دید مثبت ارزیابی نماید.

Many people lack self-reliance. By self-reliance I merely mean the ability to rely on ourselves to do whatever we feel should be done. As children we depended on others. We turned to our parents, teachers, and other adults for support. Later, when we tried to assert ourselves by making our own decisions, we were often criticized and punished for making mistakes. The result? We lost confidence in our ability to take charge of our own lives. Wishing to please others, we follow their wishes instead of doing what we think is right. A heavy price is paid whenever we do so, for we can easily become slaves to the whims of others instead of the master of our destiny.

We cannot be happy unless we are in control of our own lives. For this reason, the roughly 2,000-year old Hindu text called The Laws of Manu states, "Depend not on another, but lean instead on thyself. True happiness is born of self-reliance." Some choose to rely on God whenever they're in a jam. But I agree with the Greek Dramatist Aeschylus, who wrote about 2,500 years ago, "God loves to help him who strives to help himself."

We can no longer turn to mommy and daddy for help. No point in asking God for assistance either, since He already gave us a helping hand (it's attached to our arm). So, it's time to admit we are responsible for our own lives. We have to put our house in order. We've got to stop ducking our responsibilities and avoiding our duties. Running away from unpleasant tasks may give temporary relief, but for every chore avoided, we accumulate more guilt and stress. In a word, the road to irresponsibility leads to unhappiness. The road to self-reliance leads to confidence, high self-esteem, and happiness. So, what are we waiting for? Let's review techniques for developing or improving self-reliance.

How to develop self-reliance
Baby steps. Let's say your desk is a mess. Piles of documents occupy too much space and the clutter makes it hard to quickly find what you're looking for. What to do? Take baby steps. Promise yourself to spend five minutes cleaning up. Anyone can work on an unpleasant task for five minutes, so do so. Spend five minutes, first thing in the morning, organizing the documents. Do this for a week. The result? You are now (slightly) better off then you were earlier; you're improving! What's more, you're developing a good habit.

In the second week, clean up for five minutes after you arrive in the morning and another five minutes after you get back from lunch. Wow! Now you're even better than you were last week. In the third week, add another five minutes at the end of the day. By now, you've got the picture. Before long, you'll have the cleanest desk in the office and be feeling mighty good about yourself. On July 20, 1969, how did Neil Armstrong get his footprints on the surface of the moon? You may be tempted to say, "By stepping out of the 'Eagle' lunar landing module." But the real answer is "By taking a long series of baby steps." Let your baby steps take you to new heights in self-reliance.

Promise yourself. Here's a powerful technique that can change your life. Make a promise to yourself; write it down; show a time period, and honor your promise, no matter what. For instance, if you're wasting too much time "hanging out in malls" or watching too much TV every day, you can promise yourself to cut your idle time by one hour a day. Once you've made a decision, write it down, complete with a time period. For example, "I will cut back my TV viewing by one hour a day for one week." Next, no matter what happens, honor your pledge. A simple exercise like this will boost your self-confidence and prove to you that you can control your own life.

With practice, you can soon be converting wasted time to time spent on bettering yourself. For instance you can use the freed time to work out in the gym, attend a school, read a book, learn how to dance, join a club, catch up on letters that should be written or chores that should be done, study a foreign language, or practice mastering a computer program, such as Microsoft Word and Excel. A word of warning, if you break you own promise, you'll reinforce your own lack of confidence. So, don't try to bite off more than you can chew. Make a promise that is attainable. Later, with practice, and after experiencing success, you can go on to bigger and better things.

Collect inspirational material. Whenever you come across an inspiring story or motivational quote, clip or copy it, and add it your collection. Spend five or ten minutes a day flipping through your collection to let the ideas sink in and become a part of you. An excellent place to begin may be with Emerson's essay, Self-Reliance.

Build your own defense system. How do we fight the negative thoughts that crop up in our minds so often? The best defense is to be prepared. Gather some favorite quotes and quips from your collection and copy them onto to small blank cards that you can carry with you. The next time a negative thought rears its ugly head, pull out a card and focus on the positive thought instead. For example, the following thought flashes through your mind, "I can't do this; it's too difficult." So, you pull out a card and absorb its message, which may be, "If it is to be, it is up to me."

Keep a journal. Another valuable technique is to keep a journal. At the end of the day record every success you experienced before you forget them. Your successes will inspire you to do more and lift you when you're feeling discouraged. Also analyze setbacks you're facing, looking for ways to change "defeat" into victory. The advantage of the journal is as you enter your notes and mull over them, they'll sink into your subconscious mind, which will then work on your behalf, as a silent partner. One day, out of the blue, solutions to problems may suddenly appear, or you may find that your self-reliance is grower stronger and stronger with less and less effort, all thanks to your subconscious.

© Chuck Gallozzi

Edit by: Mahdi Yarahmadi Khorasani