برنامه ریزی، سازماندهی، بسیج منابع و امکانات، هدایت و کنترل پنج اصل اساسی مدیریت است. مدیران باید برای همه ی این اصول از مهارت کافی برخوردار باشند.

اصول شهروندی در فرهنگ ایرانی

امتیاز کاربران

ستاره فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

اصول شهروندی در فرهنگ ایرانی
خلیل هیبتی

به نقل از پیامبر اکرم ( ص ) ، سودمند ترین مردم کسی دانسته شده است که دیگران از دست و زبان او ایمن باشند.احساس امنیت روانی در تعاملات اجتماعی هدیه ای است که از دیگران دریافت می کنیم و در پرتو این احساس است که بستر مناسبی برای بروز توانمندی ها و ارضای نیاز های اجتماعی فراهم می گردد . نقطه شروع چنین احساسی و نیز شاخص های رفتاری آن متشکل از صدها و بلکه هزاران مهارت و ظرافت است که در بسیاری از موارد به صورت ناخوداگاه نقش خود را ایفا می کنند.


                                            
فهرست
موضوع
مقدمه
رفتار های پسندیده در برقراری ارتباط
سلام و احوال پرسی ، دست دادن
روبوسی  ، ملاقات و معرفی
ملاقات با پزشک  ، به عنوان گوینده
به عنوان مخاطب
رفتار های پسندیده در منزل و مهمانی
قبل از رفتن به مهمانی در زمان مهمانی
پایان مهمانی و بعد از آن ، به عنوان میزبان  ، غذا خوردن
منزل و همسایگی ، آپارتمان نشینی ، استفاده از تلفن
رفتار های پسندیده در رانندگی
نکات عمومی و پسندیده در رانندگی
ماشین های سنگین ، راننده ی تاکسی ، موتور سواری و دوچرخه سواری
رفتار های پسندیده در مکان های عمومی و ...
خیابان
پارک و تفریحگاه  ، میراث فرهنگی
به عنوان کارمند و ارباب رجوع
محیط آموزشی
حرم مطهر امام رضا علیه السلام ، صف و نانوایی
ادامه نکات مکان های عمومی، وسایل نقلیه عمومی ، تلفن همراه
پوشش ، کفش ، خرید و فروش
عیادت ، مصرف بهینه
رفتار های پسندیده دیگر
منابع

مقدمه
از خدا خواهیم توفیق ادب                   بی ادب محروم ماند از لطف رب
به نقل از پیامبر اکرم ( ص ) ، سودمند ترین مردم کسی دانسته شده است که دیگران از دست و زبان او ایمن باشند. احساس امنیت روانی در تعاملات اجتماعی هدیه ای است که از دیگران دریافت می کنیم و در پرتو این احساس است که بستر مناسبی برای بروز توانمندی ها و ارضای نیاز های اجتماعی فراهم می گردد . نقطه شروع چنین احساسی و نیز شاخص های رفتاری آن متشکل از صدها و بلکه هزاران مهارت و ظرافت است که در بسیاری از موارد به صورت ناخوداگاه نقش خود را ایفا می کنند.انسان نماینده ی خالق هستی بخش خود بر روی کره ی خاک است و اگر بخواهد نماینده ای کار آمد و در خور باشد متخلق شدن به اخلاق خالق و متصف شدن به اوصاف او ، کوچک ترین رسالتی است که فراروی انسان است.از جانب دیگر ، ذات انسان بر مدنیت او مبتنی است ؛ ایفای نقش مدنیت نیز مستلزم آگاهی از قواعد بازی های اجتماعی است تا بتوان در یک تعامل موثر اجتماعی ، هم منشأ اثر بود و هم اثراتی نیکو از دیگران پذیرفت .از یک منظر ، یکی از رسالت های اصلی مربیان تعلیم دیده ، انتقال دانش و تجربیات به نسل غیر متخصص جامعه در حوزه ی تعلیم و تربیت است .به لحاظ مبانی ، ما به سان تشنگان لب دریاییم و تبدیل گوهر های نهفته در این پیشینه به تزیینات قابل مصرف برای غیر متخصصان ، همت بلندی را می طلبد که ممکن است بهای گزافی به خاطر این بلند همتی پرداخته شود . آنچه در این کتاب ملاحظه می شود آغاز گام نهادن و مصروف داشتن همت نگارنده ی آن است تا به این رسالت تربیتی اقدام کند . آقای هیبتی پاسخگویی به یک نیاز جدی جامعه را سرلوحه ی کار خود قرار داده است که این تجربه ایشان ، اشاره به ظرایف و لطائفی است که در کتاب " رفتار های پسندیده و اصول شهروندی " ملاحظه می شود . به سهم خود از جرأت و جسارت ایشان تقدیر می کنم و چشم امید به قدم های استوارتر ایشان در راه پیوند بین دنیای تخصصی تعلیم و تربیت و جامعه غیر متخصص در این زمینه دارم . چشم ما بر طلعت آینده باد .

دکتر مسعود حسین چاری رئیس بخش روانشناسی تربیتی دانشگاه شیراز – تابستان 1387

 

رفتار های پسندیده در برقراری ارتباط

 

سلام و احوال پرسی

  • در سلام کردن پیش قدم باشید . ( به ویژه افراد کوچک تر به بزرگ تر )
  • قبل از شروع صحبت با کسی ، ابتدا سلام کنید .
  • شایسته است وقتی بر جمعی وارد می شوید برای سلام کردن پیشقدم شوید .
  • شایسته است وقتی سواره هستید ، بر پیاده سلام کنید .
  • پاسخ سلام را به طریقی بگویید که سلام کننده بشنود .
  • وقتی در کنار جمع ایستاده اید ، با صدای بلند با کسی که دور از شما قرار دارد ، احوال پرسی نکنید .
  • در مکان های عمومی وقتی دوست شما از روبرو می آید ، لازم نیست احوال پرسی خود را از فاصله دور شروع کنید .
  • کلمات احوال پرسی باید محترمانه و با فعل جمع به کار روند .
  • بهتر است هنگام احوال پرسی لبخند بر لب داشته باشید .
  • با آرامش و کلمات شمرده ، احوال پرسی کنید .
  • اگر کسی به احترام در مقابل شما برخاست ، حتماً وی را به نشستن و راحت بودن دعوت کنید . ( نه این که حرکت محترمانه ی وی را فراموش کنید و به دنبال احوال پرسی با بقیه یا کاری دیگر بروید )
  • اگر دیگران در جمع به احترام در مقابل شخصی برخاستند ، شما نیز برخیزید هر چند که وی را نشناسید .
  • اگر به احترام در مقابل کسی برخاستید (هنگام ورود و خروج ) ، صبر کنید تا آن فرد بنشیند یا خارج شود ، سپس بنشینید .
  • اگر از پله ها بالا رفته یا دویده باشید ، صبر کنید تا تنفستان عادی شود بعد وارد شوید و احوال پرسی کنید.
  • هنگام احوال پرسی ، چیزی نخورید .

دست دادن

  • وقتی وارد جمعی می شوید ، لازم نیست با همه دست بدهید .
  • با افرادی که صمیمی نیستید ، دست دادن نباید خیلی سرد و نه خیلی محکم باشد ، که باعث رنجش و درد شود .
  • وقتی کسی دست خویش را جهت احوال پرسی پیش می آورد ، وی را معطل نگذارید .
  • با نوک انگشتان دست ندهید .
  • بهتر است هنگام دست دادن دست کش خویش را از دست خارج کنید .
  • با دست خیس برای دست دادن پیشقدم نشوید .
  • هنگام احوال پرسی و دست دادن ، بهتر است ارتباط چشمی نیز بر قرار کنید .
  • هنگام دست دادن ، کلید یا چیزی دیگر در دست نداشته باشید .
  • اگر ماشین متوقف است به منظور احترام بیش تر ، بهتر است پیاده شوید ، سپس دست دهید و احوال پرسی کنید .
  • برای دست دادن ، دست خود را از فاصله ی دور دراز نکنید .
  • با دست آلوده به دیگران دست ندهید .

روبوسی

  • · با صورت خیس یا عرق کرده ، برای روبوسی با دیگران پیشقدم نشوید .
  • · در حضور دیگران ( در مکان های رسمی و عمومی ) ، روبوسی به تعداد کم تر شایسته تر است .
  • · از روبوسی خیلی تند و سریع خوداری کنید .
  • · برای روبوسی بهتر است فرد کوچک تر صبر کند تا بزرگ تر پیشقدم شود .
  • · روبوسی با صدای بلند شایسته نیست .
  • · بچه های خورد سال دیگران ( غیر خیشاوند ) را نبوسید ، ممکن است والدینشان ناراحت شوند .
  • · در مراسم عزا یا تشییع جنازه یا موقعی که جمع ناراحت هستند ، روبوسی همراه با خوشحالی نباشد .

ملاقات و معرفی

  • قبل از حضور در مکان های رسمی یا ملاقات مهم با دیگران ، از این موارد استفاده نکنید : سیگار ، سیر ، پیاز ، ادکلن های تند ، لباس های بودار ، و ... که بوی آن ها باعث آزار دیگران می شود .
  • در هنگام معرفی ، شایسته است افراد پایین تر را ( از لحاظ سنی یا شغلی ) به افراد بالا تر معرفی کنید .
  • در ملاقات رسمی با دوستان ، در صورت لزوم ، همراهان خویش را واضح و شمرده معرفی کنید .
  • در معرفی یک فرد بیش از حد از وی تعریف و تمجید نکنید .
  • وقتی به یک آشنای قدیمی می رسیدو قصد احوال پرسی دارید ، ابتدا خود را معرفی کنید . اگر لازم شد مکان ، زمان یا موضوع دوستی یا آشنایی را نیز بیان کنید .
  • هنگام ملاقات یک جمع بهتر است ، ابتدا با فرد بزرک تر احوال پرسی کنید سپس با بقیه .
  • هنگامی که شمارا معرفی می کنند و نشسته اید ، بهتر است بلند شوید یا نیم خیز شوید و به جلو خم شوید .

 

ملاقات با پزشک

  • وقتی قصد مراجعه به مطب پزشک دارید ، شایسته است لباس تمیز بپوشید .
  • قبل از مراجعه ی حضوری به مطب دکتر ، از طریق تماس تلفنی ، از حضور دکتر مطمئن شوید .
  • به عنوان همراه بیمار ، بهتر است اجازه دهید تا وی به تنهایی و خصوصی با پزشک مشورت نماید .
  • به عنوان بیمار ، حتی الامکان کودکان خورد سال را به همراه نبرید.
  • بهتر است تعداد لباس هایی که بر روی هم می پوشید ، کم تر باشد تا معاینه راحت تر صورت گیرد .
  • اگر از آشنایان پزشک هستید ، شایسته است همچون دیگران نوبت بگیرید و حق ویزیت را پرداخت کنید .
  • تا نفر قبل از اتاق پزشک بیرون نیامده است ، داخل نشوید .
  • بدون هماهنگی با منشی یا اجازه از پزشک ، وارد مطب نشوید .
  • نکاتی را که می خواهید با دکتر در میان بگذارید ، به خاطر بسپارید یا یادداشت کنید .

به عنوان گوینده

  • صحبت خود را با روی گشاده آغاز کنید .
  • با فرد نا محرم فقط در حد ضرورت گفتگو کنید .
  • با استفاده از کلمات مؤدبانه ، احترام خود را نسبت به افراد مسن و بزرگتر نشان دهید .
  • شمرده و قابل فهم صحبت کنید .
  • قبل از سخن گفتن فکر کنید و بهترین کلمات را بکار ببرید .
  • نیت خیر یا منظور مثبت خود را با مثبت ترین کلمات بیان کنید تا سوء برداشتی به وجود نیاید .
  • شایسته است همیشه مخاطب رسمی یا بزرگ تر از خود را با ضمیر شما و فعل جمع مورد خطاب قرار دهید.
  • شایسته نیست هنگام نقل قول کردن ، چیزی از خود به آن اضافه کنید .

 

به عنوان مخاطب

  • وقتی کسی در حال نقل قول است ، شایسته نیست صحبت وی را کم ارزش جلوه دهید .
  • وقتی کسی با شما درد دل می کند ، هرچند خودش مقصر باشد ، سریعاً وی را محکوم نکنید .
  • وقتی کسی عصبانی است ، وی را نصیحت یا سرزنش نکنید .
  • هنگامی که کسی در حال سخنرانی است ، شایسته نیست مکرر به ساعتتان نگاه کنید .
  • اگر خبر یا قضاوتی در باره کسی می شنوید بدون تحقیق نپذیرید .
  • وقتی کسی از شما انتقاد ی می کند ، سریعاً مقابل وی موضع نگیرید .
  • هنگامی که شنونده یا گوینده هستید از جست و جو در گوش یا بینی و همچنین خاراندن شدید بدن بپرهیزید

قبل از رفتن به مهمانی

  • قبل از رفتن به مهمانی ، با میزبان تماس گرفته و با وی هماهنگی کنید .
  • با ظاهری آراسته و مناسب در مهمانی حاضر شوید .
  • اگر به هر دلیلی مجبور به تاخیر شدید سریعاً میزبان را مطلع سازید و معذرت خواهی کنید .
  • حتی الامکان هدیه خود را کادو بگیرید .
  • پشت آیفون ، خود را معرفی کنید و نگویید منم ؛ زنگ آیفون را به طور ممتد فشار ندهید .

در زمان مهمانی

  • اجازه دهید ابتدا میزبان وارد شود ، سپس در جایی که میزبان تشخیص می دهد ، قرار گیرید .
  • اگر مهمان تازه ای وارد می شود جا را برایش باز کنید .
  • در جمع ، با دست یا چشم به کسی اشاره نکنید .
  • در حضور دیگران پای خود را دراز نکنید . اگر مجبور باشید عذر خواهی کنید .
  • از دخالت در مسایل خانوادگی میزبان بپرهیزید .
  • در حضور دیگران ، از دست پخت میزبان بدگویی نکنید .

پایان مهمانی و بعد از ان

  • شایسته است خداحافظی با کم ترین سروصدا صورت گیرد و قبل از خروج از در منزل پایان پذیرد .
  • نباید اسرار و مسایل خصوصی میزبان را فاش کنید .

به عنوان میزبان

  • آمادگی مهمان ناخوانده را داشته باشید .
  • اگر کسی را دعوت می کنید از وی خوب پذیرایی کنید .
  • در صورت اتفاق ، خسارت های وارد شده توسط مهمان و کودکان را با روی گشاده ، ناچیز جلوه دهید .
  • از مهمان کارنکشید و هدیه او را به دیگران نبخشید .

غذا خوردن

  • بهتر است جهت صرف غذا ، همه ی اعضای خانواده ، در وقت معین دور هم جمع شوند .
  • هنگام صرف غذا ، رادیو یا تلویزیون را خاموش کنید یا صدای آن را کم کنید .
  • شایسته است شروع غذا بانام خدا و پایان آن با شکر از او باشد .
  • از خوردن غذای داغ خوداری کنید و به غذا خوردن دیگران خیره نشوید .
  • اگر در ظرف خود سنگ ریزه و ... دیدید شایسته نیست ، دیگران آگاه شوند .
  • غذا را به اندازه مصرف در بشقاب خود بکشید .
  • هنگامی که لقمه در دهان دارید صحبت نکنید .

منزل و همسایگان

  • بهتر است قبل از رسیدن به در حیاط یا منزل ، کلید را آماده کنید تا پشت در معطل نشوید .
  • بهتر است هر چیز در منزل جای مشخصی داشته باشد و بعد از استفاده ، دوباره بر سر جای خودش قرار داده شود .
  • بعد از ترک اتاق های کم رفت و آمد ، لامپ ها را خاموش کنید .
  • هنگام مسواک زدن یا شست وشو ، مواظب باشید آب هدر نرود .
  • لباس های خود را در نزدیک دیگران گردگیری نکنید .
  • در صورت باز بودن درب منزل دیگران به داخل آن نگاه نکنید .
  • در مراسم جشن و شادی ، رعایت حال همسایگان را بکنید .

آپارتمان نشینی

  • با لباس راحتی در مکان های مشترک ظاهر نشوید .
  • با صحبت طولانی مدت در راه پله ها ، مزاحم همسایه ها نشوید .
  • از آلوده کردن هوا از طریق ایجاد گرد و خاک ، استعمال دخانیات و ... که مزاحم تنفس همسایگان می شود ، بپرهیزید .
  • هزینه های مشترک را قبل از اینکه به شما یاداوری کنند ، پرداخت کنید .
  • در مصرف آب ، برق و گاز مشاع انصاف داشته باشید .
  • دقت کنید خودرو شما در پارکینگ روغن ریزی نداشته باشد .
  • درب ورودی ساختمان را در هنگام ورود و خروج ببندید . در برقراری امنیت مجموعه ، سهیم باشید .
  • شایسته نیست کفشها و وسائل اضافی در پله ها مزاحم عبور همسایگان باشد .

استفاده از تلفن

  • وقتی با کسی تلفنی صحبت می کنید ، ابتدا خود را معرفی کنید . فکر نکنید که مخاطب حتماً شما را       می شناسد .
  • قبل از تلفن زدن ، فکر کنید که چه می خواهید بگویید ؛ در حین مکاله ، چیزی نخورید .
  • وقتی کسی با شما ارتباط تلفنی برقرار می کند ، بهتر است اجازه دهید خودش نیز مکالمه را تمام کند .
  • بهتر است خودکار و برگ سفید یا دفترچه یاداشت همیشه در کنار تلفن باشد .
  • وقتی از تلفن دیگران استفاده می کنید ، مکالمه را کوتاه کنید .
  • در تماس تلفنی با کارمندان ادارات یا اپراتور های تلفن ، نیازی به احوال پرسی طولانی نیست . سریع تر خواسته ی خود را بیان کنید .

رفتار های پسندیده در رانندگی

نکات عمومی پسندیده در رانندگی

  • کمربند ایمنی را قبل از حرکت ببندید .
  • تحت هیچ شرایطی بوق ممتد نزنید .
  • با عصبانیت و تهاجمی رانندگی نکنید .
  • داخل ماشین خویش را همیشه تمیز نگه دارید .
  • اگر تابلوهای کنار جاده یا خیابان در نشان دادن مسیری مشکل داشت به راهنمایی رانندگی گزارش دهید .
  • تابلو های رانندگی را بشناسید و حتماً آن ها را رعایت کنید . از رانندگی با یک دست خوداری کنید .
  • در مسیر های خاکی ، مواظب باشید رانندگی شما باعث ایجاد گرد و خاک برای دیگران نشود .
  • در هنگام خستگی یا خواب آلودگی رانندگی نکنید . در حین رانندگی از تلفن همراه استفاده نکنید .
  • در حین رانندگی ، فرمان ماشین را به دست بچه ها ندهید یا آن ها را بغل نکنید .
  • هنگامی که بچه های خردسال در ماشین هستند ، ماشین را خاموش کنید ، ترمز دستی را بکشید و کلید را به همراه خود ببرید .
  • نباید صدای رادیو یا ضبط ماشین را آنقدر بالا ببرید که باعث جلب توجه یا مزاحمت برای دیگران شود .
  • بار غیر معارف و خطرناک جابجا نکنید . بچه های خردسال را در صندلی عقب بنشانید .
  • هنگام حمل بار یا اشیایی که ممکن است برای دیگران خطر آفرین باشد ، علایم هشدار دهنده نصب کنید .
  • وقتی برای شما تصادفی اتفاق افتاد و در مقابل کار انجام شده قرار گرفتید ، خونسردی خود را حفظ کنید تا پلیس سربرسد .
  • پس از اتمام کارشناسی تصادف ، شایسته است شیشه و قطعات خرد شده را جمع کنید .
  • در هنگام رانندگی از خط ممتد عبور نکنید یا سبقت نگیرید .
  • اگر هنگام حرکت ، به ماشینی که صاحب آن حضور ندارد صدمه ای رساندید ، شایسته تر آن است که با گذاشتن شماره ی تماس ، یا به هر طریق دیگر فکر جبران آن باشید .
  • همیشه شماره تلفن های ضروری و مهم 110 ( پلیس ) ، 115 ( اورژانس ) ، و ... را به خاطر یا همراه داشته باشید .
  • مدارک شناسایی و بیمه ماشین را فراموش نکنید .
  • در پشت چراغ قرمز ، بر روی خطوط ویژه ی عبور عابر پیاده توقف نکنید .
  • از مسیر عبور آمبولانس ، ماشین آتش نشانی و پلیس سریعاً کنار بروید .

رانندگی با ماشین های سنگین

  • هنگام حمل بار حتماً آن را بپوشانید . به ماشین های سواری اجازه سبقت بدهید .
  • هنگام رانندگی در شب ، طول کامیون را با روشن کردن لامپ هایی در اطراف آن ، مشخص کنید .
  • هنگام پارک ، مطمئن شوید وسیله ی نقلیه شما مزاحم رفت و آمد دیگران نباشد .
  • از بوق های مخصوص بیابان ، در خیابان و مناطق مسکونی استفاده نکنید .

رانندگی با تاکسی

  • به عنوان راننده تاکسی ، در برخورد با مسافران صبور باشید و محترمانه برخورد کنید .
  • تاکسی محل کار شماست . شایسته است در نظافت و همچنین سالم بودن صندلی ها بکوشید .
  • بیاد داشته باشید که مسافر باید در تاکسی شما احساس امنیت کند .
  • راننده مرد ، شایسته است اسباب و وسایل سنگین مسافر زن را ، در صندوق غقب بگذار .

موتور سواری و دوچرخه سواری

  • · در هنگام موتور سواری حتماً از کلاه ایمنی استفاده کنید . با موتور سیکلت از پیاده رو عبور نکنید .
  • · مواظب باشید موتور سیکلت شما بیش از حد معمول صدا تولید نکند .
  • · موتور سیکلت خود را به سپر ، راهنما ، بوق ، چراغ ، آیینه و دیگر لوازم ایمنی مجهز کنید .
  • · هرگز بدون چراغ در شب موتور سواری نکنید . به خصوص چراغ خطر عقب روشن باشد .
  • · با سرعت بیش از حد مجاز رانندگی نکنید . خط سبقت را اشغال نکنید . به دیگران اجازه سبقت بدهید .
  • · در پمپ بنزین ، ابتدا موتور سیکلت را خاموش نموده سپس سوختگیری نمایید .
  • · هنگام رانندگی با موتور سیکلت و دو چرخه ، اگر قصد چرخش به راست یا چپ دارید ، با دست نیز جهت مسیر را مشخص کنید .
  • · از چراغ قرمز عبور نکنید . ( قوانین رانندگی فقط مخصوص ماشین سواران نیست . موتور سواران و دوچرخه سوران نیز باید این قوانین رعایت نمایند )

رفتار های پسندیده در مکان های عمومی و ...

 

خیابان

  • · در خیابان یا مکان های عمومی با انگشت به کسی اشاره نکنید .
  • · وقتی کسی در حال انجام کاری است ، به وی خیره نشوید .
  • · پرتاب ترقه یا ایجاد صدای ترسناک در محیط مسکونی یا خیابان را کاری زشت و خطر ناک بدانید .
  • · توقف دسته جمعی عابرین پیاده ، پشت چراغ قرمز ، صحنه ای ، زیباست که نشان دهنده بالا بودن سطح فرهنگ شهروندی است .
  • · از انداختن آب دهان در خیابان یا مکان های عمومی و در حضور دیگران خوداری شود .
  • · به افراد مسن و نابینایان در عبور از عرض خیابان کمک کنید .
  • آشغال ریختن در محله ، خیابان یا پیاده رو را کاری زشت بدانید و دیگران را نیز بر حرز دارید .
  • از انداختن دستمال کاغذی بر روی زمین خوداری کنید .
  • اگر کسی از شما آدرسی پرسید ، وی را راهنمایی کنید ؛ اگر نشانی را نمی دانید و یا مطمئن نیستید ، فرد را گمراه نکنید .
  • از دیدن افراد خارجی یا گردشگران شگفت زده نشوید و آن ها را با انگشت یا اشارات خاص به یکدیگر نشان ندهید .
  • اگر قصد کار های بنایی یا تعمیراتی دارید ، تدبیری بیندیشید که باعث مزاحمت برای دیگران نشود .
  • در هنگام عبور از کوچه یا خیابان اگر درب حیاطی باز باشد کنجکاوی نکنید .

بوستان ( پارک ) و تفریحگاه

  • از جاهایی که برای نشستن در نظر گرفته شده است استفاده کنید . صندلی های بوستان را تمیز نگهدارید .
  • شاخ و برگ درختان را نشکنید و بر روی تنه ی آن ها یادگاری ننویسد .
  • دقت کنید از آبی که مخصوص آبیاری چمن ها و درختان است ، برای آشامیدن استفاده نکنید .
  • سرویس های بهداشتی بوستان ها را تمیز نگه دارید . به خصوص هنگام بیرون آمدن دقت کنید آب ریخته باشید .
  • شیلنگ آب دستشویی را بر روی زمین رها نکنید . آن را در جای خود نصب کنید .
  • از دیدن حیوانات و پرندگان موجود در بوستان ها ، و طبیعت لذت ببرید و از شکار یا آسیب رساندن به آن ها خوداری کنید .
  • سرویس های آبخوری عمومی را تمیز نگه دارید و از شستن دست و صورت یا میوه ، لباس و ... در آن ها خوداری کنید .
  • حریم خانواده های دیگر را حفظ کرده و با خیره شدن یا کنجکاوی ، مزاحم نشوید .
  • وسایل خود را در مسیر عبور دیگران نگذارید .

میراث فرهنگی

  • نسبت به  حفظ آثار باستانی یا میراث فرهنگی که نشانه ی هویت ملی است ، دلیرانه احساس مسئولیت کنید . به قصد مکالمه یا کنجکاوی ، مزاحم گردش گران خارجی نشوید .
  • پیشنهادات و انتقادات سازنده ی خود را درباره ی این اماکن ، به طریقی به گوش مسئولین مربوط برسانید .
  • به عنوان یک ایرانی به داشتن آثار باستانی و میراث فرهنگی خود ، افتخار کنید و به خود ببالید .
  • به تذکرات نگهبانان و پاسداران آثار باستانی و میراث فرهنگی ، توجه کنید .

به عنوان کارمند

  • به موقع سر کار حاضر شوید . با ارباب رجوع محترمانه بر خورد کنید . بین مراجعین تبعیض قائل نشوید .
  • شایسته نیست جهت انجام کار های شخصی ، ارباب رجوع را معطل بگذارید .
  • در غیاب خویش ، همکاران را در جریان بگذارید . اگر مقدور باشد از آن ها خواهش کنید کار ارباب رجوع را انجام دهند .
  • در حضور ارباب رجوع ، همکاران را با اسم کوچک خطاب نکنید .
  • به منظور تسهیل کار خویش و ارباب رجوع ، بهتر است مدارک مورد نیاز ، نشانی ها ، نام اشخاص و ... را به صورت مکتوب ، در اختیار مراجعین قرار دهید .
  • شایسته است با روی خوش و حوصله ، به خواسته ی ارباب رجوع گوش کنید .
  • شایسته است ، تا حدی که می توانید ، در کمک به حل مشکل ارباب رجوع کوتاهی نکنید .
  • شایسته است در کنار صندوق پشنهاد و انتقاد ، خودکار و برگ سفید وجود داشته باشد .
  • هنگام ترک محل کار ، دستگاه های برقی غیر ضروری ، لامپ ها بخاری را خاموش کنید . ( تا به نوبه ی خود ، از هدر رفتن انرژی جلوگیری کنید )

ارباب رجوع

  • با لباس و ظاهری آراسته به ادارات مراجعه کنید .
  • قبل از مراجعه به ادارات ، با تماس تلفنی ، از حضور کارمندی که کار شما به وی مربوط می شود مطمئن شوید ، سپس مراجعه کنید .
  • لیست کار های روزانه خود را اولویت بندی کنید و آن را به خود به همراه داشته باشید .
  • اگر کسانی زود تر از شما مراجعه کرده اند ، نوبت را رعایت نموده و حق آن ها را ضایع نکنید .
  • برای انجام کار های شخصی و غیر اداری ، در وقت اداری ، مزاحم کارمندان نشوید .
  • وقتی کارمندی در حال نوشتن نامه یا دقت درباره ی موضوعی است ، با سئوالات بی جا یا مکرر ، تمرکزش را به هم نزنید .
  • وقتی کارمندی در حال انجام کاری است بهتر است با وی دست ندهید .
  • می توانید خواسته های خود را ابتدا به صورت کتبی بر روی کاغذی مناسب بنویسید ، سپس به صورت شفاهی توضیح دهید .
  • نامه ی درخواست خود را امضاء و تاریخ را نیز قید کنید .
  • در نامه های اداری از کلمات محترمانه و رسمی استفاده کنید .
  • نامه های اداری خود را به صورت هر چه خلاصه تر و خواناتر بنویسید و از حاشیه پردازی غیر ضروری بپرهیزید .
  • بعد از اتمام کار اداری ،  شایسته است از کارمند مربوط تشکر کنید .
  • شایسته نیست در تقاضای کتبی شما ، غلط املایی یا خط خوردگی وجود داشته باشد .

محیط آموزشی

یک دانش آموز محترم و مؤدب :

  • محیط آموزشی را همچون خانه ی خود ، تمیز و زیبا نگه می دارد و نسبت به آن احساس مسئولیت می کند .
  • وقتی کلاس برقرار است ، در راهرو ها بدون سروصدا رفت آمد می کند .
  • همیشه با لباس تمیز و آراسته وارد محیط آموزشی می شود .
  • نوشتن هر گونه مطلبی بر در و دیوار محیط آموزشی و سرویس های بهداشتی را کاری ناپسند می داند .
  • وقت استراحت ، مزاحم معلم نمی شود . در صف صبحگاه یا نماز جماعت ، منظم می ایستد .
  • سر جلسه امتحان اگر سؤالی داشت ، دست خود را بدون سروصدا بالا می آورد تا به او توجه شود .
  • هنگام تدریس ، سؤال بی ربط به بحث نمی پرسد . از عطسه یا سرفه با صدای بلند خوداری می کند .
  • معلم خویش را با لفظ " تو " خطاب نمی کند ، بلکه از لفظ " شما " ، همراه با فعل جمع استفاده می کند .
  • بدون صدا خمیازه می کشد . آراسته و مرتب سر کلاس حاضر می شود .
  • صندلی را بر روی زمین نمی کشد بلکه آن را بلند و جا به جا می کند .
  • در کلاس درس ، به احترام ، هچگاه با معلم برخورد قهر آمیز نمی کند . حتی اگر وی اشتباه کرده باشد                   ، خویشتن داری می کند ، و در فرصتی مناسب مشکل را حل می کند .
  • اگر در هنگام صحبت معلم ، سؤالی در ذهنش ایجاد شد ، بلافاصله سؤال نمی کند ، بلکه کمی صبر می کند تا صحبت وی به نتیجه برسد ، سپس در صورتی که هنوز سؤال باقی بود ، اجازه می گیرد و سؤال خود را می پرسد .
  • به در خواست معلم عمل می کند . حتی اگر از او خواست کلاس را ترک کند ، لجاجت نمی کند و مؤدبانه کلاس را ترک می کند .
  • گوشی همراه خویش را خاموش می کند .
  • هنگامی که یکی از همکلاسی هایش اظهار نظر می کند سکوت را رعایت می کند و اجازه می دهد تا صحبتش تمام شود .
  • در پایان کلاس ، به احترام صبر می کند تا ابتدا معلم از کلاس خارج شود .

حرم مطهر امام رضا علیه السلام

  • · به قصد قربت ، حتی الامکان با غسل یا وضو و لباس تمیز و معطر وارد حرم مطهر شوید .
  • · همواره از سمت راست خود حرکت کرده و در مسیر های تردد و ورودی درب ها توقف نکنید .
  • · بانوان ضمن رعایت حجاب ، لازم است چادر مناسب پوشیده باشند .
  • · شماره تلفن و آدرس محل اقامت خود و اعضاء خانواده را همراه داشته باشید .
  • · در جهت حفظ حضور قلب زائرین محترم هنگام تشرف به حرم مطهر تلفن همراه خود را در حالت سکوت قرار دهید و از دعوت دیگران به فرستادن صلوات با صدای بلند خوداری کنید .
  • · به هنگام ازدحام ، اصرار به بوسیدن ضریح که سبس ناراحتی دیگران می شود ، نداشته باشید . ( بوسیدن ضریح شرط قبولی زیارت نیست )
  • · مواظب باشید پا روی مهر نماز نگذارید . از نوشتن هرگونه مطلبی در کتب موجود ، خوداری کنید .
  • · در صف نماز جماعت یا دیگر مراسم ، گوشی همراه خود را در حالت سکوت قرار دهید .

صف

  • همیشه نوبت را رعایت کنید و در صورت لزوم ، منظم در صف بایستید .
  • در صورت امکان ، به جای ای که در صف بایستید ، می توانید اسامی را به ترتیب بنویسید .

نانوایی

  • · بر روی محل خنک کردن نان ، در جلو نانوایی ، کیف یا دیگر وسایل همراه خود را نگذارید .
  • · در آخر وقت که نان در حال تمام شدن است ، شایسته است به تعداد کم تر اکتفا کنید تا کسی دست خالی نرود .
  • با نصب تابلو باید صف مشتریانی که تعداد کم یا زیاد می خواهند مشخص شود .
  • در صف ، نوبت کودکان را نیز رعایت کنید .

ادامه نکات مربوط به مکان های عمومی

  • از ریختن پوست تخمه یا چیز های مشابه ، در مکان های عمومی همچون سالن ها ، ادارات و ... خوداری کنید .
  • هنگام قرائت قرآن ، به احترام ، سکوت را رعایت کنید . هنگام پخش سرود ملی ، به احترام برخیزید .
  • وقتی کسی در حال مطالعه ی کتاب یا روزنامه است ، سرک نکشید .
  • هنگام ورود و خروج ، مواظب  باشید در به نفر بعد برخورد نکند .
  • هنگام ورود یا خروج شایسته است در را برای خانم یا افراد مسن تر یا مقام بالاتر باز نگه دارید .
  • هنگام عطسه یا سرفه کردن ، دست جلوی دهان و بینی خود بگیرید .
  • افراد سیگاری نباید در مکان های عمومی سربسته ، سیگار بکشند . سیگار کشیدن در این مکان ها ، نشانه ی خود خواهی و نادیده گرفتن حقوق دیگران است .

وسایل نقلیه ی عمومی

  • در وسایل نقلیه عمومی ، اجازه دهید ابتدا خانم ها ، افراد مسن یا خردسالان سوار شوند .
  • بر روی صندلی ها چیزی ننویسید یا به آن ها آسیبی نرسانید .
  • به افراد مسن یا خردسالان در سوار یا پیاده شدن کمک کنید . کودکان خود را با کفش بر روی صندلی نگذارید .
  • اگر هم صندلی شما میل به صحبت ندارد ، اصرار به صحبت نداشته باشید .
  • هر چند که راننده متوجه نباشد ، شایسته است شما کرایه ی خود را بپردازید .
  • از گذاشتن چتر خیس و وسایلی که ممکن است باعث آلودگی صندلی ها شوند خوداری کنید . در صورت مشاهده ، محترمانه تذکر دهید .
  • اگر می توانید ، شایسته است صندلی خود را به کسانی که ایستادن برایشان سخت است بدهید .

تلفن همراه

  • در جلسات رسمی صدای زنگ گوشی خود را در حالت سکوت قرار دهید .
  • آهنگ زنگ گوشی خود را ملایم انتخاب کنید .
  • متن پیام کوتاه خود را متناسب با نوع رابطه با مخاطب خود ، تنظیم کنید .
  • در مهمانی ، سر سفره یا میز غذا ، شایسته نیست با تلفن همراه صحبت کنید .

پوشش

  • به خاطر داشته باشید که قبل از هر چیزی ظاهر شماست که با دیگران ارتباط برقرار می کند و در نوع قضاوت دیگران درباره ی شما مؤثر است .
  • در حضور دیگران از پوشیدن لباسهایی که هنگام خم شدن یا نشستن قسمتی از بدن نمایان می شود خوداری نمایید .
  • از پوشیدن لباس های لکه دار ، در مجامع عمومی خوداری کنید .
  • لباس های خود را مرتب کنید ، در جای مخصوص قرار دهید .
  • بعد از فعالیت های بدنی و ورزشی دوش بگیرد و لباس های تمیز بپوشید .
  • زنان و دختران با پوشش مناسب ظاهر شوند .
  • آقایان دقت داشته باشند پیژامه ، از شلوار بیرون نباشد یا آستین زیر پیراهن از پیراهن آستین کوتاه پیدا نباشد .

کفش

  • کفش هایی خود را تمیز نگه دارید . زیرا بخش قابل توجهی از ظاهر شما به حساب می آید .
  • قبل از ورود به جایی که قصد دارید کفش خود را بیرون آورید ، دقت کنید که جوراب یا پای شما بوی بد ندهد .
  • همیشه بعد از در آوردن کفش ها ، آن ها را جفت کنید .

خرید و فروش

  • قبل از رفتن به خرید ، لیست خریدتان را بنویسید .
  • کوتاه ترین مسیر را جهت رسیدن به محل خرید انتخاب کنید .
  • اگر کسی همراه شما آمده است رعایت حالش را بکنید و به طریقی از وی قدر دانی کنید .
  • مواظب کودکان خود باشید تا به اجناس و کالاهای فروشنده آسیبی نرسانند .
  • بهتر است قبل از رفتن به خرید درباره ی کالای مورد نظر تحقیق کنید .
  • وقتی واقعاً قصد خرید ندارید فروشنده را خسته نکنید . با ایستادن بیجا ، مانع کسب و کار دیگران نشوید .
  • بدون اجازه ی فروشنده ، اجناس بسته بندی شده را ( به منظور بررسی کیفیت ) باز نکنید .
  • اسکناس سرمایه ملی است از تازدن و مچاله کردن آن بپرهیزید .
  • با دست آلوده اسکناس را  لمس نکنید و روی آن چیزی ننویسید .
  • شایسته نیست فروشنده برای نشان دادن صداقتش قسم بخورد .
  • برچسب قیمت را بر روی اجناسی که در معرض دید مشتری می گذارید ، نصب کنید .
  • در شرایطی که مشتری مجبور به خرید کالای شما باشد ، شایسته نیست مبلغی بیش تر ( از میزان سودی که حق شماست ) از وی طلب کنید .
  • هنگام ورود مشتری جواب سلام وی را بدهید . اگر سرتان شلوغ بود ، از وی بخواهید صبر کند .
  • وقتی جلوی مغازه یا منزل خویش بیکار هستید به رفت و آمد دیگران خیره نشوید . شایسته است در چنین شرایطی با مطالعه کردن یا طریقی خود را مشغول نشان دهید .

عیادت

  • · در صورت بستری شدن یکی از دوستان یا نزدیکان ، شایسته است به عیادت وی بروید و  یا حداقل از طریق تماس تلفنی جویای احوال وی شوید .
  • · عیادت نباید باعث مزاحمت برای بیمار یا اطرافیان شود .
  • · در هنگام عیادت ، از جملات امید بخش استفاده کنید .
  • · وقتی بیمار تمایلی به صحبت در باره ی جزییات بیماری اش ندارد ، شما نیز در این باره سؤال نپرسید . ولی اگر مایل به صحبت بود ، به احترام ، در آن مدت کوتاه شنونده ی خوبی باشید و زیاد صحبت نکنید .

مصرف بهینه

  • برای تمیز کردن حیاط شایسته است ابتدا خاک و خاشاک را با جارو  ، سپس در صورت نیاز با آب و تی تمیز کنید .
  • باغچه را وقتی هوا خنک است با آبپاش آبیاری کنید . علف های هرز را ریشه کن کنید تا آب کمتر استفاده شود .
  • هنگام استفاده از رایانه ، لوازم جانبی همچون اسپیکر ، پرینتر و ... که نیاز نیست را خاموش کنید .
  • هنگام نصب کولر حتی الامکان آن را در مسیر جریان باد قرار دهید تا کولر با فشار کمتری کار کند .
  • یخچال را دور از وسیله گرمازا چون آبگرمکن ، بخاری ، شوفاژ ، نور مستقیم خورشید و ... قرار دهید .
  • در طول روز بجای استفاده از روشنایی لامپ بهتر است از نور طبیعی استفاده کنید .
  • با پوشاندن درزها و شکاف های اطراف در ها و پنجره ها از اتلاف انرژی جلوگیری کنید .
  • زباله هارا حتی الامکان در مسیر عبور و معرض دید افراد قرار ندهید .
  • در صورت امکان رفت و آمد های خود را با وسایل نقلیه عمومی ، پیاده یا دوچرخه انجام دهید .
  • شایسته است زباله های قابل بازیافت ( نان ، کاغذ ، شیشه ، پلاستیک ، فلز و ... ) را از سایر زباله ها تفکیک کنید .
  • هنگام شستن ظرف ها و لباس ها شیر آب یکسره باز نباشد .
  • در فصل سرما دریچه های کولر را بپوشانید تا سرما نفوذ نکند .

رفتار های پسندیده ی دیگر

  • هنگام استفاده از خودپرداز بانک ، اگر عده ی زیادی در صف ایستاده اند ، شایسته است به مبلغ کم تر اکتفا کنید تا دیگران نیز بتوانند استفاده نمایند .
  • انتظار نداشته باشید دیگران ، دفترچه ی بیمه شان را به منظور استفاده در اختیار شما قرار دهند .
  • وقتی کسی جلو شما دارو می خورد ، در باره ی بیماری وی کنجکاوی نکنید .
  • هنگامی که دیگران در حال عکس گرفتن هستند ، خیره نشوید . از جلوی دوربین رد نشوید . صبر کنید بعد از گرفتن عکس ، رد شوید .
  • هنگام حرکت آسانسور از تکیه دادن به در کشویی آسانسور خوداری کنید . مواظب باشید چادر ، مانتو ، بارانی ، لباس و امثال آن بین در گیر نکند .
  • در صورت وقوع خطر ، می توانید با فشار دادن دکمه مخصوص داخل کابین ، آسانسور را متوقف کنید .
  • اگر با کسی قرار می گذارید ، سر وقت حاضر شوید . اگر بنا به مشکلی نتوانستید ، هرچه سریع تر طرف مقابل را مطلع سازید .
  • به عنوان واسطه از طرف کسی قول قطعی ندهید . وقتی قول می دهید به آن عمل کنید .
  • مصالح ساختمانی را به مدت طولانی ، در مسیر عبور مردم نریزید .
  • چیزی را که امانت می گیرید ، بدون اجازه صاحب آن ، به کسی امانت ندهید .
  • باید به طریقی ، افراد را قبل از رسیدن به مصالح ساختمانی که در مسیر ریخته اید ، آگاه سازید .
  • در نگهداری از مبلمان شهری و امکانات موجود در سطح شهر با شهرداری همکاری داشته باشید .

 

فهرست منابع

  • قرآن کریم
  • " نهج البلاغه " ، ترجمه سید نبی الدین اولیایی ، انتشارات عرفان نو ، چاپ سوم ، تهران ، 1387
  • " حلیۀ المتقین " ، علامه مجلسی ، انتشارات یاس بهشت ، چاپ دوم ، تهران بهار 1384
  • " گلستان سعدی " ، انتشارات پیام عدالت ، تهران ، 1383
  • " روان شناسی روابط انسانی " ، رابرت بولتن ، ترجمه ی حمید رضا سهرابی ، انتشارات رشد ، تهران ، 1383
  • " چکیده ای از روان شناسی تربیتی کاربردی " ، دکتر غلام علی افروز ، سازمان انجمن اولیا و مربیان ، تهران ، 1378
  • " آداب معاشرت ، منصور احمدی " ، توتیا ، تهران ، 1382
  • " آموزش آداب معاشرت به کودکان و وجوانان " ، داگمارف کرام ، ترجمه سپیده خلیلی ، پنجره ، تهران ، 1385
  • " شیوه هایفرد پروری والدین و رو های مقابله با استرس فرزندان " ، خلیل هیبتی ، پایان نامه کارشناسی ارشد ، دانشکده علوم تربیتی ، دانشگاه شیراز ، 1381

اغلب نکات اخلاقی مطرح شده در این کتاب برگرفته از عرف جامعه می باشند و منابع فوق نیز هدایت کننده بوده اند .

 

 

تلخیص: سید صادق زند وکیلی

کد کتاب : ۱۴۰۳۵۱۷
نویسنده : خلیل هیبتی
محل نشر : شیراز
تاریخ نشر : ۸۷۰۹۲۴
رده دیویی : ۳۹۵
قیمت : ۱۵۰۰۰
قطع : رقعی
جلد : شومیز
تعداد صفحه : ۱۳۶
زبان کتاب : فارسی
نوبت چاپ : ۲
تیراژ : ۵۰۰۰
شابک : ۹۷۸-۹۶۴-۱۹۸-۰۰۰-۱
موضوع : آداب معاشرت - ایران

این مطلب تا چه اندازه برای شما مفید بود؟

1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 میانگین امتیاز 3.15 (13 رای)

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید